Məbəd Bandırma-Erdək magistral yolunun üzərində, Düzlər kəndinin girişində, yolun bir az şimalında yerləşir. Qalereyalarının bir hissəsinin birinci mərtəbəsini təşkil edən, günümüzə qədər gəlib çatan Hadrian məbədi şəhərə gələn qədim tədqiqatçıların ən çox diqqətini çəkən tikililərdən biridir. Məbədin uzunluğu 116.23 m, eni isə təqribən 6-8 m hündürlüyündə təpəyə bənzəyən məbədin ərazisi bodur kol və dəfnə ağacları ilə örtülmüşdür. Qazıntılar zamanı məbədin cənub-şərq hissəsi böyük ölçüdə aşkar edilmişdir.

Məbədin cənub-şərq hissəsində krepis və mərmər döşənmiş döşəmə, frizlər, korinf sütun başlıqları, sima və digər hissələrə aid digər əsərlər tapılıb.

Tikintisi eramızın 1-ci əsrində başlanan məbəd haqqında ilk məlumatı eramızın II əsrində yaşamış yazıçı Scholast Lucianusdan alırıq. Maddi çətinliklər üzündən tikintisi uzun sürən məbədin imperator Hadrianın köməyi ilə tamamlandığını Lucianusdan öyrənirik. Lakin burada əvvəllər məbədin olduğunu bildirən başqa mənbəmiz yoxdur və qazıntılar zamanı hələ də bunu göstərən heç bir qalıq tapılmayıb.

Tədqiqatçılar qəbul edirlər ki, eramızın 117-ci ildə baş verən zəlzələdən sonra imperator Hadrian eramızın 124-cü ildə Kizikə gələrək şəhərin və məbədin dağıldığını görüb maddi yardım göstərdiyi üçün şəhər təmir olunub və məbədin tikintisinə başlanılıb.

Yəqin ki, Yupiterə (Zevs) tikilmiş ilk məbəd maliyyə dəstəyinə görə İmperator Hadriana həsr edilmiş olmalıdır.

Memar Aristanetosun nəzarəti ilə tikilmiş, 8×15/16 sütunlu və dipteros planlı Korinf düzümündə olan bu məbəd şərq-qərb istiqamətində uzanan yeddi qalereya üzərində inşa edilmişdir. Bu gün yalnız üç qalereya görmək olar.

Filosof Aristeid eramızın 167-ci ildə Kizikosda məbədin açılışında etdiyi çıxışda “Əvvəllər dənizçilər dağların formalarına baxaraq adaları bir-birindən ayırırdılar. İndi məbədin dağları əvəz etdi. “Sizin şəhəriniz fənərə və işarə bayraqlarına ehtiyac olmadan dənizçilərə yol göstərən yeganə şəhərdir” deməsi də məbədin möhtəşəmliyini vurğulayır.

Kyzikos Qədim Şəhər Qazıntısı – Hadrian Məbədi

Kyzikos Qədim Şəhərinin əhəmiyyətini itirməsinin üç əsas səbəbi var: 1- Mütəmadi olaraq baş verən zəlzələlər səbəbiylə binaların dağılması və təmir oluna bilməməsi. 2- Roma İmperatorluğu ikiyə bölünəndə Şərqi Roma İmperiyası Konstantinopolu paytaxt seçmiş və tikintisində Kyzikosdakı binaların materiallarından istifadə etmişdir. 3- Şəhərdəki mərmər tikinti materiallarının çoxu, o cümlədən Hadrian məbədi əhəng hazırlamaq üçün yandırılıb. Bunu təsdiqləyən Hadrian məbədində aparılan qazıntılar zamanı orta əsrlərə və respublika dövrünə aid əhəng quyuları aşkar edilmişdir. Məbəddə aparılan qazıntılar zamanı həm şərq, həm də qərb qısa tərəflərində geniş əraziyə yayılmış yanğın təbəqələri müəyyən edilmişdir. Məbədin şərq tərəfində yerləşən əhəng quyusunun diametri 3.30 m, dərinliyi isə 2.50 m-dir. Müəyyən edilmiş yanğın təbəqələri və bu son dövr əhəng quyuları Hadrian məbədinin 20-ci əsrin ortalarına qədər məhv edildiyini açıq şəkildə ortaya qoyur.

Kyzikosda Qazıntı və Qazmaların Qiymətləndirilməsi – Nurettin Koçan Korkmaz Meral

✶ Media

✶ Əlaqəli Məkanlar