İstanbul

İstanbul il sınırları içinde bulunan kültür varlıkları

İstanbul
İstanbul'un Türkiye'deki konumu
İstanbul'un Türkiye'deki konumu
İstanbul haritası
İstanbul haritası
Türkiye konumunda İstanbul
İstanbul
İstanbul
Avrupa konumunda İstanbul
İstanbul
İstanbul
İstanbul (Avrupa)
Asya konumunda İstanbul
İstanbul
İstanbul
İstanbul (Asya)
Ülke Türkiye
İlk yerleşim MÖ 6. binyıl
Kuruluş tarihi MÖ 685
Alt idari birimler
İdare
 • Tür Belediye başkanı-meclis
 • Organ
 • Vali Ali Yerlikaya[1]
 • Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu[2] (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam 5.461 km² (2.108 mil²)
Yüzölçümü sırası 64.
Rakım 30 m (90 ft)
En yüksek nokta 537 m (1.761 ft)
En alçak nokta 0 m (0 ft)
Nüfus
 (2020)
15.462.452
 • Sıra 1.
 • Yoğunluk sırası 1.
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
Posta kodu
34XXX
Alan kodu 212 (Avrupa Yakası)
216 (Anadolu Yakası)
ISO 3166 kodu TR-34
Plaka kodu 34
GSYİH (nominal) 2018[4]
• Toplam ₺1,1 trilyon (1.)
• Kişi başı
₺76.769 (2.)
İGE (2013) artış 0,828[5]
yüksek · 4.
İklim
Cfa, Cfb, Csa, Csb
İnternet alan adı .istanbul, .ist

İstanbul (Türkçe telaffuz: [isˈtanbuɫ]), Türkiye'de Marmara Bölgesi'nde yer alan şehir ve ülkenin 81 ilinden biri. Ülkenin en kalabalık, ekonomik, tarihi ve sosyo-kültürel açıdan önde gelen şehridir.[6][7][8] Şehir, iktisadi büyüklük açısından dünyada 34. sırada yer alır. Nüfuslarına göre şehirler listesinde belediye sınırları göz önüne alınarak yapılan sıralamaya göre Avrupa'da birinci, dünyada ise altıncı sırada yer almaktadır.[9][10]

İstanbul Türkiye'nin kuzeybatısında, Marmara kıyısı ve Boğaziçi boyunca, Haliç'i de çevreleyecek şekilde kurulmuştur. İstanbul kıtalararası bir şehir olup, Avrupa'daki bölümüne Avrupa Yakası veya Rumeli Yakası, Asya'daki bölümüne ise Anadolu Yakası veya Asya Yakası denir. Tarihte ilk olarak üç tarafı Marmara Denizi, Boğaziçi ve Haliç'in sardığı bir yarımada üzerinde kurulan İstanbul'un batıdaki sınırını İstanbul Surları oluşturmaktaydı. Gelişme ve büyüme sürecinde surların her seferinde daha batıya ilerletilerek inşa edilmesiyle 4 defa genişletilen şehrin[11] 39 ilçesi vardır. Sınırları içerisinde ise büyükşehir belediyesi ile birlikte toplam 40 belediye bulunmaktadır.

Dünyanın en eski şehirlerinden biri olan İstanbul, 330-395 yılları arasında Roma İmparatorluğu, 395-1204 yılları arasında Bizans İmparatorluğu, 1204-1261 yılları arasında Latin İmparatorluğu,1261-1453 yılları arasında tekrar Bizans İmparatorluğu ve son olarak 1453-1922 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yaptı.[12] Ayrıca İstanbul, Hilâfetin Osmanlı İmparatorluğu'na geçtiği 1517'den kaldırıldığı 1924'e kadar İslam dünyasının da merkezi oldu.[13]

Son yıllarda birbiri ardına ortaya çıkartılan arkeolojik bulgularla insanlık tarihine ilişkin önemli bilgiler elde edilmiştir. Yarımburgaz Mağarası'ndan çıkarılan taş aletlerle, ilkel insan izlerinin 400.000 yıl öncesine dayandığı ortaya çıkmıştır.[14][15][16][17] Anadolu Yakası'nda yürütülen kazı çalışmaları ve bunlara bağlı araştırmalar, şehirde tarım ve hayvancılığa dayalı ilk yerleşik insan topluluğunun MÖ 5500'lere tarihlenen Fikirtepe Kültürü olduğunu göstermiştir.[18] Bu arkeolojik bulgular yalnızca İstanbul'un değil, tüm Marmara Bölgesi'nin en eski insan izleridir.[18] İstanbul sınırları içinde kent bazında ilk yerleşimler ise Anadolu Yakası'nda Kalkedon; Avrupa Yakası'nda Byzantion'dur. Cumhuriyet dönemi öncesinde egemenliği altında olduğu devletlere yüzlerce yıl başkentlik yapan İstanbul, 13 Ekim 1923 tarihinde başkentin Ankara'ya taşınmasıyla bu özelliğini yitirmiş; ancak ülkenin ticaret, sanayi, ulaşım, turizm, eğitim, kültür ve sanat merkezi olma özelliğini sürdürmüştür.[19]

Karadeniz ile Marmara Denizi'ni bağlayan ve Asya ile Avrupa'yı ayıran İstanbul Boğazı'na ev sahipliği yapması nedeniyle, İstanbul'un jeopolitik önemi oldukça yüksektir.[20] Bugün tamamına yakını doldurulmuş olan ya da kaybolan doğal limanları vardır. Bu özellikleri yüzünden bölge toprakları üzerinde uzun süreli egemenlik anlaşmazlıkları ve savaşlar yaşanmıştır. Başlıca akarsular Riva, Kâğıthane ve Alibey dereleridir.[21] İl toprakları az engebelidir ve en yüksek noktası Kartal ilçesindeki Aydos Tepesi'dir.[21] İldeki başlıca doğal göller Büyükçekmece, Küçükçekmece ve Durusu gölleridir.[21] İl ve yakın çevresinde, Karadeniz ile Akdeniz makro iklimleri arasında geçiş özellikleri görülür.[21] Hava sıcaklıkları ve yağış ortalamaları düzensiz; bitki örtüsü dengesizdir.[21]

  1. ^ "Yeni Valiler Kararnamesi Resmi Gazete'de yayımlandı: 39 ilin valisi değişti". Haberturk.com. 27 Ekim 2018. 25 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2018. 
  2. ^ "İmamoğlu, mazbatayı aldı; işte ilk sözleri". T24. 29 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2019. 
  3. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; hgm isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 22 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2020. 
  5. ^ "Türkiye'de İllere Göre İnsani Gelişme Endeksi". dergipark.org.tr. Ocak 2017. 21 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2019. 
  6. ^ "Cumhuriyet Dönemi'nde Ankara başkent yapılmışsa da İstanbul kültürel başkent olma özelliğini korumuştur." İstanbul, Anadolu Yayıncılık (1983), s.4086.
  7. ^ "İstanbul Büyükşehir ve metropol". 6 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2009. 
  8. ^ "İki kıta üzerine kurulu İstanbul, Türkiye'nin kültürel ve iktisadi merkezi olmayı sürdürmektedir." ("À cheval sur deux continents Istanbul demeure le pôle culturel et économique de la Turquie.") Istanbul, Michelin (2011), s. 106. ISBN 2-06-715438-9, 9782067154384
  9. ^ "List of cities proper by population". 19 Ağustos 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2008. 
  10. ^ PriceWaterhouseCoopers: U.K. Economic Outlook and Global City GDP Ranking 2005-2020 Full Report 28 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (PDF)
  11. ^ "İstanbul'a merhaba". istanbul.gov.tr T.C. İstanbul Valiliği. 10 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Temmuz 2009. 
  12. ^ [1] 5 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. T.C. Kültür Bakanlığı Osmanlı başkentleri sayfası.
  13. ^ "Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetin ilanı ve halifeliğin kaldırılması" (PDF). hacettepe.edu.tr (Hacettepe Üniversitesi). 12 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2009. 
  14. ^ Kaya, Önder (2010). "Byzas'ın yerinden Konstantin'in şehrine: İstanbul". Cihan Payitahtı İstanbul. İstanbul: Timaş. ss. sf. 15-23. ISBN 978-605-114-165-5. 
  15. ^ "Çağlar boyu İstanbul". Erişim tarihi: 29 Haziran 2010. 
  16. ^ "History of sedimentary infilling of Yarimburgaz Cave, Turkey" (PDF). Erişim tarihi: 29 Haziran 2010.  (İngilizce) (WebCite® 11 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
  17. ^ "İstanbul'un en eski yerleşimi: Yarımburgaz Mağaraları". 22 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2010.  (WebCite® 11 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
  18. ^ a b "Fikirtepe Kültürü". Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. III. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları. 1993. ss. sf. 315, 316, 317. 
  19. ^ "İstanbul". Temel Britannica. IX. İstanbul: Ana Yayıncılık. 1993. ss. sf. 115. 
  20. ^ "Coğrafi konum ve stratejik önem". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Haziran 2010.  (WebCite® 11 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.)
  21. ^ a b c d e "İstanbul". Temel Britannica. IX. İstanbul: Ana Yayıncılık. 1993. ss. sf. 116. 
Vikipedi sayfasından oku - Düzenle
Haznedarbaşı Hacı Mehmet Efendi Apartmanı Seramik Panoları
Duvar Panosu
Enön Apartmanı Seramik Panosu
Duvar Panosu
Doğa Apartmanı Mozaik Panosu
Duvar Panosu
Korugan, Elmasburnu
Korugan
Oktay Rifat’ın Yaşadığı Ev
Konut
Çağlayan Kaskadlar
Diğer Türler
Çadır Köşkü, Kağıthane
Yalı, Köşk, Konak
Sadabad Sarayları
Yalı, Köşk, Konak
Korugan 635
Korugan
Korugan 634
Korugan
Korugan 633
Korugan
Korugan 632
Korugan
Korugan 631
Korugan
Korugan 630
Korugan
Korugan 629
Korugan
Korugan 628
Korugan
Korugan 627
Korugan
Korugan 626
Korugan
Korugan 625
Korugan
Korugan 624
Korugan
Korugan 623
Korugan
Korugan 622
Korugan
Korugan 621
Korugan
Korugan 620
Korugan
Korugan 619
Korugan
Korugan 618
Korugan
Korugan 617
Korugan
Korugan 616
Korugan
Korugan 615
Korugan
Korugan 614
Korugan
Korugan 613
Korugan
Korugan 612
Korugan
Korugan 611
Korugan
7-8 Hasanpaşa Fırını
Dükkân
Kurabiye Fırını Seramik Panosu
Duvar Panosu
Gözüm Apartmanı
Apartman
Süleyman Nazif Sokak Jale Yılmabaşar Seramik Kaplaması
Duvar Panosu
Kurtuluş Caddesi Jale Yılmabaşar Seramik Panosu
Duvar Panosu
Aziz Nektorios Evi
Kalıntı, Yalı, Köşk, Konak
Bağdat Caddesi No:261 Seramik Panosu
Duvar Panosu
Heper Apartmanı Seramik Panosu
Duvar Panosu
A.Karakazan Apartmanı Seramik Panosu
Duvar Panosu
Cemal Bey Apartmanı Seramik Panoları
Duvar Panosu
Suadiye Apartmanı Seramik Panoları
Duvar Panosu
Hoş Seda Apartmanı Seramik Panosu
Duvar Panosu
Tabya, Bahşayiş
Tabya
Korugan 610
Korugan
Korugan 609
Korugan
Korugan 608
Korugan
Korugan 607
Korugan