Düzce İli, Gümüşova İlçesi, Selamlar Köyü’nde (Pafta: 2, Parsel: 351) yer alan çeşme, günümüzde merkez caminin kuzey avlu duvarına bitişik olarak konumlanmaktadır. Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 10.08.1988 yılında tescil edilmiştir (Budak vd., 2014; 227). Çeşme üzerinde iki kitabe bulunmaktadır. Ön cephenin batı ve doğusunda, 46 cm. çapındaki madalyonlar içerisinde geçen bilgilere göre çeşme, H.1326 (M.1908) yılında Hacı Bekir Ağa ve İbrahim Ağa tarafından yaptırılmıştır. Her iki kitabenin, üstten iki tarafında 10 cm. çapındaki dairesel kartuşlar içerisinde, batıda (sağda) “Ameli”, (solda) “Düzceli” yazmakta, doğuda ise (sağda) “Ömer Usta”, (solda) “Maşallah” ifadeleri geçmektedir (Foto. 20,21). Her iki kitabede, taş üzerine celi sülüs hatlı olarak yazılmıştır.

Batı yöndeki (sağdaki) kitabe:

Sahibu’l-Hayrat

Ve’l-hasenat el-Hac Bekir Ağa

Fi 15 cemaziye’l-ahir sene 1326 (15 temmuz 1908)

Doğu yöndeki (Soldaki) kitabe:

Sahibu’l-Hayrat

Ve’l-Hasenat İbrahim Ağa

Fi 1 temmuz sene 1324 (15 temmuz 1908)

Çeşme, kuzey-güney ekseninde, eğimli bir zemin üzerine bağımsız bir yapı olarak inşa edilmiş olup daha sonraki süreçte güney yönünde bir cami inşa edilmiştir. Günümüzde, çeşmenin üzerinde caminin avlusu, batı yönünde ise dükkânlar yer almaktadır. Çeşmenin yüksekliği, 2.60 m. genişliği 3.40 m. derinliği de 2.80 m.’dir. Yatay dikdörtgen prizma formuna sahip olan yapı, tek yüzlü bir cephe düzenine sahiptir. Ön cephede 1.04 m. açıklığında yuvarlak kemerli nişin bulunduğu çerçevenin, üzengi taşları ve kilit taşı, cepheden öne doğru taşırılmıştır. Ayna taşında haznedeki fazla suyun tahliyesi için yapılmış bir gider yolu görülmektedir. Çeşme, 16 cm. genişliğinde iki kademeli bir silme ile yatay olarak ikiye ayrılmıştır. En alt kısımda, 50 cm. açıklığında dilimli kemerlerle çevrelenmiş üç adet lüle boşluğu bulunmaktadır. Cephe boyunca uzanan su teknesinin, boyu 3.40 m. eni, 60 cm. derinliği de, 36 cm.’dir. Cephe üstten 20 cm. genişliğindeki bir silmeyle son bulmaktadır. Üst örtü düz dam şeklindedir. Malzeme olarak düzgün blok taşların kullanıldığı görülür. Daha sonraki süreçte, çeşmenin cephesi iki farklı renge boyanmış, kitabeler ise siyah renkte belirginleştirilerek kontrast oluşturulmuştur. Günümüzde çeşme faal değildir ve su haznesi, caminin ihtiyaçları doğrultusunda depo olarak kullanılmaktadır.

Süsleme unsurları açısından değerlendirildiğinde, çeşmenin doğu ve batısında yer alan her iki kitabenin de madalyon içerisine alındığı ve bu dairesel formun çelenk motifi ile kuşatıldığı görülmektedir. Madalyonların alt kısmında, yuvarlak kartuşlar içerisine işlenmiş basit çiçek motifleri bulunmaktadır. Ön cephede, yuvarlak kemerin kilit taşı üzerinde içi boş dairesel bir form yer almaktadır. Ayrıca, alt ve üst kısımlarda kullanılan silmeler, cephede yatay bir hareketlilik oluşturarak yapının görsel dinamizmini artırmaktadır.

Kaynak: Okumuş, Erdal, Düzce’deki Türk Dönemi Çeşmeleri, Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Yıl: 15, Sayı: 1, 2025, s. 57-58.

✶ Medien