Yelboğa Camii, Suriye’nin başkenti Şam’da, Barada Nehri kıyısında, günümüzde Merce (Marjeh) Meydanı olarak bilinen bölgede yer alan tarihî bir camiydi. Caminin inşa tarihi ve banisi konusunda kaynaklarda iki farklı bilgi yer alır; ancak bu durum bir çelişkiden ziyade yapının çok aşamalı tarihini yansıtır. İlk yapı çekirdeğinin 662 H / 1264 M yılında Memlükler döneminde inşa edildiği kabul edilir. Daha sonra, 14. yüzyılın ortalarında (1346–1347) Şam’da görev yapan Seyfeddin Yelbuga el-Yahyavî tarafından kapsamlı bir onarım ve genişletme sürecinden geçirilmiş, cami bu aşamada hem mimari kimliğini güçlendirmiş hem de banisinin adıyla anılmaya başlamıştır. Bu nedenle bazı kaynaklar yapıyı doğrudan Yelbuga’ya atfederken, bazıları ilk Memlük inşasına vurgu yapar; her iki yaklaşım da tarihsel olarak geçerlidir.

Yelbuga Camii, Memlük döneminde yalnızca bir ibadet mekânı değil, Barada Nehri ile kurduğu doğrudan ilişki sayesinde nehir camileri geleneğinin Şam’daki seçkin örneklerinden biri olmuştur. Avlusu, su unsurları ve nehre bakan konumu, onu sıradan bir mahalle mescidinin ötesine taşımıştır. Nitekim 18. yüzyılda Şam Maliki Müftüsü Ebu’l-Feth Yusuf el-Malikî (ö. 1760), camiyi “Şam’ın güzelliklerinden biri” olarak nitelemiş; minaresini, havuzunu ve nehirle bütünleşen atmosferini öven şiirler kaleme almıştır. Bu değerlendirmeler, yapının şehir ölçeğinde itibarlı bir konuma sahip olduğunu açıkça göstermektedir.

1832–1840 yılları arasında, Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın oğlu İbrahim Paşa’nın Şam’daki hâkimiyeti sırasında, Yelboğa Camii ibadet işlevinden çıkarılmış ve bisküvi/peksimet fabrikası olarak kullanılmıştır. Bu durum, yapının dinî kimliğinin fiilen sona erdiği ve tarihsel hafızasında ciddi bir kırılma yaşandığı dönemi ifade eder. 20. yüzyıla gelindiğinde, cami artık özgün Memlük kimliğini büyük ölçüde yitirmiş olsa da hâlâ tarihî bir yapı olarak ayakta bulunuyordu. Ancak 1974–1975 yıllarında, Şam’daki kentsel yeniden düzenleme çalışmaları kapsamında tarihî Yelboğa Camii tamamen yıkılmıştır.

Yıkımın ardından aynı parsel üzerinde bir cami inşa edilmiş ve bu yeni yapı 27 Ekim 2014 tarihinde ibadete açılmıştır. Günümüzde “Yelboğa Camii” adı yaşamaya devam etse de, mevcut yapı tarihî Memlük camisinin mimari bir devamı değildir; isim dışında eski yapıyla doğrudan bir bağ taşımamaktadır.