Kâdiriyye Zâviyesi veya Kîlâniyye Zâviyesi, 1286–1287 (hicrî 685) yılında Hama’ya yerleşen Şeyh Seyfeddin Yahyâ el-Kîlânî tarafından, Asi Nehri’nin doğusunda kendisine verilen arazi üzerinde inşa edilmiştir. Yapı, Hama’da Kîlâniyye Mahallesi’nde, Asi Nehri’nin doğu kıyısında yer alıyordu. Nûrî Camii’nin, Ca‘beriyye Nâûrası’nın ve Sahyûniyye/Sâhûniyye Nâûrası’nın karşısındaydı. Zâviyenin hemen yanında Kîlâniyye Nâûrası bulunuyordu. Bu nâûraya, Şeyh Abdülkâdir Geylânî’ye nispetle Bâz Nâûrası da denirdi. Eskiden ise aynı adla bilinen bahçeye nispetle Ümmü’l-Hasan Nâûrası olarak adlandırılırdı.

Hicrî 656 yılında Tatarlar, Hülâgû komutasında Bağdat’a saldırmış, şehri yıkmış ve halkından yaklaşık bir milyon kişiyi öldürmüştür. Bundan sonra Şeyh Seyfeddin Yahyâ el-Kîlânî, hicrî 685 yılında hacca gitmeye karar vermiş ve Bağdat’a bir daha dönmemeye niyet etmiştir. Hac yolculuğu sırasında Hama şehrinden geçmiş; şehrin sularını ve bahçelerini beğenmiştir. Hac dönüşünde ailesi ve maiyetiyle birlikte Hama’ya yerleşmiştir. Bu olay, Eyyûbîlerden Sultan el-Muzaffer III. Mahmûd ve Hama Sultanı İsmail Ebü’l-Fidâ döneminde gerçekleşmiştir. Sultan ona ikramda bulunmuş ve Asi Nehri’nin doğusunda bir arazi vermiştir. Bunun üzerine Şeyh Seyfeddin Yahyâ el-Kîlânî burada Kâdiriyye / Kîlâniyye Zâviyesi’ni inşa etmiştir.

Şeyh Seyfeddin Yahyâ el-Kîlânî, zâviyesini birinci katta, Asi Nehri seviyesine yakın fakat biraz yüksekte inşa etmiştir. Fotoğrafta görünen üç kemerin bulunduğu yer burasıydı. Ancak Asi Nehri’nin sık sık taşması ve suların zâviyeye girerek burayı basması sebebiyle Şeyh Seyfeddin’in torunları zâviyeyi yükseltmiştir. Zâviyenin dört kubbesi vardı. Hicrî 11. yüzyılın başlarında zâviyenin mütevellisi, Kâdirî postnişini ve nakîbü’l-eşrâf olan Şeyh Yâsîn bin Abdürrezzâk el-Kîlânî, üç kubbeyi yıktırıp bunların yerine büyük bir kubbe yaptırmıştır. Ayrıca amcasının oğlu Seyyid Abdülkâdir bin Şeyh İbrahim el-Kîlânî’nin mülklerinden bazı kısımları zâviyeye katarak harimi genişletmiştir.

Zâviyede birçok Kâdirî şeyhi ve müftü defnedilmiştir. Bunların sonuncusu Müftü Şeyh Abdülcebbâr el-Kîlânî’dir. Kâdirî postnişinliği, sonunda Şeyh Ferîz bin Hâşim el-Kîlânî’ye kadar devam etmiştir. Yapı artık tamamen mevcut değildir; 1982 Hama olaylarında yıkılmıştır.

✶ Medya