Melik Gazi mezarlığının girişinde, yolun kuzeyindeki eyvan türbe olup, moloz taş malzeme ile inşa edilmiş, beşik tonozla örtülü, doğu batı doğrultusunda dikdörtgen plana sahiptir.

Türbenin inşa tarihi belli değildir.  Ancak lahdin tarzı ve yazı karakterine dayanarak bu türbenin de XII. yüzyılın ikinci yansına ait olduğunu söylemek mümkündür. Tamamen Anadolu’ya has bir tip olarak ortaya çıkan eyvan türbelere XIII. yüzyıl başlarından itibaren rastlanılmaktadır.

Eyvanın ağız kısmında, güney batı köşesinde bir lahit vardır. Batı yüzündeki yazılar okunamayacak kadar silinmiştir. Lahdin kapak kısmı, yarım silindir şeklinde iki parça taştan ibarettir. Güney yüzünde iki sıra halinde yazılı kitabe şöyledir:

“1- Hāẕā ḳabru’l-emı̇̄ri’l-isfehsālāri el-ecellü’l-ke… (kebı̇̄r?)

2 – el-Mücāḥidü’l-Murābıṭu Sirācü’d-dı̇̄n Ṭoġanşāh Alp ibn Sāvcī-Raḥimehūllah…”

Türkçesi:

“Bu; Savcı oğlu büyük, yüce, emir-i isfehsālār[1], büyük murabıt[2], mücahid, Siracüddin Doğanşah Alp’in -Allah o’na rahmet etsin- kabridir.”

İlk satırın son sırası silindiği için okunamaz durumdadır.[3] [4]

Niksar Belediyesi Melik Gazi Kabristanı ile Eyvan tarzı türbelerden toplanan mezar taşlarını koruma altına alarak Melik Gazi Kabristanlığı içerisinde eyvan tarzı üç farklı türbeyi aynı zamanda müze haline getirmiştir. İlk Türk Mezar Taşları Müzesi olma özelliğine sahip olan müzelerin ilki olan bu yapıda ve diğer ikisinde sergilenen mezar taşları, 14. Yüzyılda Niksar başkent olmak üzere, Amasya, Çorum, Samsun ve Giresun’u kapsayan bölgelerde hüküm süren Taceddinoğulları Beyliği’ne aittir.

Türbe-Müze’de Taceddinoğulları Beyliği’nin kurucusu Doğanşah Alp’in kabri ile o döneme ait birçok mezar taşı bulunmaktadır.[5]

—–

1 İsfehsâlâr, Sipehsâlâr: Ortaçağ İslâm devletlerinde başkumandan hakkında kullanılan bir terim. İslam Ansiklopedisi

2 Cengâver, düşmanla karşılaşılacak yerlerde gözetip nöbet bekleyen, kalbini Allah’a bağlayan. Lüggat

3 Halit Çal, Niksar’da Türk Eserleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1989.

4 Transkripsiyon, harekelendirme ve çeviri için Halit Çal’ın Niksar’da Türk Eserleri isimli kitabındaki metinler temel alınmış olup, transkripsiyon, hareke ve çeviride Engin Mutlu tarafından ekleme ve düzeltmeler yapılmıştır.

5 Türbe-Müze’nin tanıtım Tabelası, Niksar Belediyesi

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler