Hellenistik Dönem’de yaşamış Soloi doğumlu (Solensis) stoacı, kuzey ve güney yıldızlarından, gökcisimlerinin yörüngelerinden ve yıldızların doğuşu ve bitişinden bahseden gökbilimle ilgili Phaenomena (gök olayları) ile Diosemia (hava olayları) adlı başlıca eserlerin yazarı şairdir.

Aratos (M.Ö. 315-M.Ö. 240/239) arasında yaşamıştır.

Soli Pompeiopolis’in kuzeyinde surun içinde konumlandırılan ve bu konumuyla her yerden görülebilen anıt mezar, mimari olarak yuvarlık planlı yapısıyla bu tipte ve kubbe ile örtülü tüm Roma yapıları için kullanılan bir rotundadır  (Lat. Rotundus). Bu tip yapılar mimari gelişim açısından kubbeli ve dromoslu “tholos” geleneğine bağlıdır.

10.94 m yüksekliğindeki dıştan yaklaşık 12 m içten 7 m çapındaki mezarın konumu19. yüzyıl Avrupalı gezgin ve araştırmacıların planlarında işaretlenmiş (F. Beaufort 1811, P. Tremaux 1858,  L. Alishan 1899), gravürlerde  (örneğin V. Langlois 1861 ve bir anonim) ve Alishan’ın planında “Tombe d’Aratus” olarak belirtilmiştir. Soruna yönelik arkeoloji ilkesi içerisinde kazılar sistematik olarak 2020 yılında mezarın üst örtüsü temizlenerek kazılar başlatılmış ve 2021 yılında yapının içine yoğun bir biçimde devrilen taş bloklar ve yer yer toprak dolgular numaralanarak taş alanına kaldırılmıştır. 2021 yılında üst seviyeden yaklaşık 4.5 m aşağıya inilmiş ve kalın bir kireç tabana ona bağlı tabanı aynı seviyede mezarın dromosuna ulaşılmıştır. Üst üste diğerlerinden farklı renkte iki lento belirlendikten sonra bir dromosun varlığı anlaşılmış ve üstten kazılarak doğu-batı yönündeki dromos ortaya çıkarılmıştır.

Mezar yapısı araları dere taşlarıyla doldurulmuş, iç içe üç dairesel duvardan oluşmaktadır. Yapı bu haliyle bir krater biçimindedir. Yapının içinde taban seviyesine yakın bir dairesel bir iç duvar daha görülmektedir. Yapının içinde karışık kontekstlerde seramik, bezemeli mimari parçalar, Roma cam parçalarına ve birkaç yazıtlı (harf) parçaya rastlanmış; bunlardan farklı olarak modern plastik, cam ve metal atıklar ile kişisel eşyalara da (alt seviyeler de bile) rastlanmıştır. Bunun nedeni mezar yapısının yakın zamana kadar çöplük olarak kullanılmış olmasıdır. Yapının içinde taşıyıcı sistemin bir parçası olarak karşılıklı pilaster biçiminde çıkıntılı iki ayak dikkati çekmektedir. Yapıyı oluşturan kireç taşı bloklar arasında toprak harç ve amorf çatı kiremit parçaları kullanılmıştır.  Tabana yakın seviyelerde eritilmiş kireçtaşı blok yığınlarına ve yanık izlerine rastlanmıştır.

Kaynak: Aktüel Arkeoloji

✶ İlişkili Yerler