Şeyh Lübban Camii, Mardin ili, Artuklu ilçesi, Gül Mahallesi’nde yer almaktadır. Müftülüğün tabelasına dayanarak 1300 yılında inşa edildiği bilinen caminin yapımında, yığma tekniği ile moloz taş kullanılmıştır. Dikdörtgen bir alana oturtulan camiye giriş, doğuda yer alan genişliği 1,0m, derinliği 0,50m ve yüksekliği ise 1,95m olan dikdörtgen biçimli bir geçişten sağlanmaktadır. Bu girişin üst kısmında, Arapça kitabe bulunmaktadır. Dikdörtgen planlı harim mekânı, doğu-batı yönünde 10,80m ve kuzey-güney yönünde 5,25m ölçülerindedir. Mekânın güney duvarında ise genişliği 0,80m, derinliği 0,50m ve yüksekliği 2,70m olan bir mihrap yer almaktadır. Yarım daire formlu mihrap, iki dilimli sivri kemer içine alınmıştır. Harim mekânının doğusunda, Şeyh Lübban’a ait mezar bulunmaktadır. Çeşitli biçimlerde pencere açıklıkları bulunan cami, içten beşik tonozlu; dıştan ise düz damdır. Caminin kuzeyinde bulunan dikdörtgen planlı avlu, doğu-batı yönünde 9,10m ve kuzey- güney yönünde ise 7,80m ölçülerindedir. Avluya giriş, güneydoğudan sağlanmaktadır. Avlunun güneybatısında imam odası, kuzeydoğusunda ise hela yer almaktadır. Avluda, mezar yapıları tespit edilmiştir. Caminin cephe duvarlarının bir kısmı ve pencere üstlerinin eksik kısımları betonarme malzeme ile tamamlanmıştır. Pencere lentosundaki betonarme malzemenin demirlerinde korozyon gözlemlenmektedir. Yapının içten tonoz yüzey ve duvarlarında sıva ile boya uygulaması tespit edilmiştir. Sıvalarda, dökülme ve rutubetlenme görülmektedir. Zemin döşemesi, betonarme şap malzeme ve üzeri tahta parçaları ile kaplanmıştır. Türbe ve döşemesinde mermer malzeme kullanılmıştır. Avluya bakan cephe duvarının taş yüzeylerinde, çimento esaslı malzeme ile dolgu yapılmıştır. Yapının parapeti ve avlu döşemesinde betonarme malzeme kullanılmıştır. Avlunun bir kısmı fayans ile kaplanmıştır.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 30. ↩︎