Muhammed Seydullah (Şar) Camii, Mardin ili, Artuklu ilçesi Şar Mahallesi’nde yer almaktadır. Yapı, kesme ve moloz taştan yapılmış olup, sonradan eklenen kadın mahfil katı ve cami üst örtüsü betonarmeden yapılmıştır. Dikdörtgen bir alana oturtulan camiye, güneydoğuda bulunan dikdörtgen planlı ve üzeri çapraz tonoz ile örtülü mekândan geçilmektedir. Harim mekânına ve bu mekâna geçiş sağlayan giriş açıklıklarının üzerinde inşa kitabeleri yer almaktadır. Batı duvarındaki harim mekânının giriş kapısında 1950 tarihinde harim mekânının restorasyondan geçirdiği yazmaktadır. Harim mekânı, doğu-batı yönünde 16,90m, kuzey-güney yönünde 9,65m ölçülerinde ve dikdörtgen planlı olup, sivri kemer ile iki sahına ayrılmıştır. Harim mekânının güneyinde, genişliği 1,0m, derinliği 0,50m, yüksekliği 2,23m ölçülerinde ve dışa çıkıntı yapmış mihrap yer almaktadır. Bu mihrabın üzeri yarım kubbeyle kapatılmıştır. Mihrabın batısında, taş ve ahşap minber mevcuttur. Harim mekânının kuzeyinde, doğu- batı yönünde 2,20m, kuzey-güney yönünde 1,77m, yüksekliği ise 2,0m ölçülerinde üzeri beşik tonoz ile örtülü çilehane odası olduğu düşünülen bir mekân yer almaktadır. Harim mekânının kuzeyine sonradan eklenen kadınlar mahfili bulunmaktadır. Üzeri beşik tonoz ve düz dam şeklinde yapılan caminin güneyinde, 16,90×9,65m ölçülerinde dikdörtgen planlı avlu yer almaktadır. Avluya, güneybatı yönündeki yarım daire kemerli açıklıktan girilmektedir. Avlunun güneyinde, 2 adet mihrap, kuzeybatısında ise hela yer almaktadır. Güneybatıdaki mihrabın üzerinde kitabe yer almaktadır. Helanın güneyinde, 2 katlı inşa edilen bir imam odası vardır. Caminin kuzeybatı yönünde, sonradan eklenen minare bulunmaktadır. Kare kaide üzerinde yükselen minare, silindirik gövdeli ve tek şerefelidir. Yapıdaki duvar ve tonoz yüzeylerinde, özgün dokuyu kapatan çimento esaslı sıvayla boya uygulaması yapılmıştır. Belirli bir yüksekliğe kadar seramik duvar kaplaması görülmektedir. Duvar yüzeylerinde boya ve sıvalarda dökülme, rutubet, renk bozulması, tuzlanma mevcut iken su kuyusunun bulunduğu duvar yüzeyinde ise biyolojik bozulmalar görülmektedir. Yapının cephe duvarındaki taşlarda, parça kopmaları, biyolojik bozulmalar, renk bozulması ve derz boşalmaları gözlemlenmiştir. Ayrıca yapının iç ve dış duvarlarındaki taşlarda, yenileme işlemleri gerçekleştirilmiştir.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 39. ↩︎