Şerif Harar Kent Müzesi

Şerif Harar Kent Müzesi, Ras Makonnen Wolde Mikael’in iki katlı eski konutu olan ve Ras Tafari Makonnen Evi ya da Balayı Sarayı olarak da anılan yapıda yer almaktadır. Söz konusu konut, Menelik II döneminde Harar valiliği yapmış Ras Makonnen Wolde Mikael’e aittir.

Müze, 1998 yılında Abdallah Ali Sherif tarafından kendi evinde özel müze olarak kurulmuştur. 2007 yılında Harar’ın eski kent dokusunun UNESCO Dünya Mirası ilan edilmesinin ardından bölgesel yönetim tarafından Ras Makonnen Wolde Mikael’in iki katlı eski konutu müze kullanımına tahsis edilmiş; müze 2011 yılında bu yapıda kamusal ziyarete açılmıştır. Yapı bu tarihten itibaren konut işlevinden müze işlevine geçmiştir.

Yapının iç mekânında yazmaların korunmasına ayrılmış bir konservasyon odası bulunmaktadır. Bu bölümde yerel imkânlarla oluşturulmuş araç ve ekipman kullanılmaktadır. Müze koleksiyonuna giren yazmalar dikkatle temizlenmekte, toz ve kir giderilmekte, hasarlı nüshalara yeni sayfalar eklenmekte ve eksik metinler tamamlanmaktadır. Sayfalar şeffaf kâğıtla kaplanmakta, ardından geleneksel yöntemle ciltlenmekte ve dijital ortama aktarılmaktadır. Müze bünyesinde ayrıca Harar’dan toplanmış eski süs damgaları sergilenmekte; bu damgalar kapakların ön ve arka yüzlerine blok baskı motifler uygulamak amacıyla kullanılmaktadır.

Müze koleksiyonu yaklaşık 1.400 İslami yazmadan oluşmaktadır. Bu yazmaların neredeyse yarısını Kur’an nüshaları teşkil etmekte, bunlardan biri 1.000 yıldan daha eskiye tarihlenmektedir. Koleksiyonda ayrıca 600’den fazla eski Harari müzik kaydı ile çeşitli aletler, kılıçlar, sikkeler, mücevherler, sepetçilik ürünleri ve silahlar yer almaktadır. Müze, Harar menşeli İslami yazmalar bakımından dünyanın en büyük koleksiyonuna sahiptir.

1950 doğumlu Abdallah Ali Sherif, orta sınıf Müslüman bir Harari ailesinde yetişmiştir. 1991 yılında etnik federal sistemin kabulüyle kültürel ve dinî ifade özgürlüğünün tanınmasının ardından Harar’ın kültürel mirasını toplamaya başlamıştır. İlk aşamada yüzlerce geleneksel Harari müzik kaseti toplamış, daha sonra ailelerin kuşaklar boyunca sakladığı yazmaları edinmiştir. Başlangıçta yazmaları satın almış, zamanla topluluk üyeleri yazma ve çeşitli kültürel nesneleri bağışlamaya başlamıştır.

Harar’daki son mücellit Kabir Ali Sheikh’in 1993 yılında vefat etmesiyle kesintiye uğrayan geleneksel cilt sanatı, Sherif tarafından yeniden öğrenilmiştir. Ali’nin eski öğrencilerinden yöntemi edinmiş; ayrıca Addis Ababa ve Fas’ta eğitim almıştır. Yaklaşık iki yıllık uygulama sürecinin ardından geleneksel Harari cilt tekniğini uygulamaya başlamıştır. Harar’da bulunan eski süs damgalarını kullanarak kapakların ön ve arka yüzlerine blok baskı motifler uygulamakta ve geleneksel usule bağlı kalmaktadır. Son on yıl içinde Harar’da çok sayıda gence eğitim vermiş, Somaliland’da da kurslar yürütmüştür. Öğrencilerinden Elias Bule müzede restorasyon faaliyetlerine katılmakta ve ziyaretçilere rehberlik yapmaktadır.