Artvin ili Arhavi ilçesi sınırlarında, Arılı köyü Demirkapı Yaylası’nda yer alan kaya resimleri, Doğu Karadeniz Bölgesi’nin bilinen en önemli kaya sanatı örneklerinden birini oluşturmaktadır. Deniz seviyesinden yaklaşık 2200–2600 m yükseklikte, “Namazgâh” olarak adlandırılan kayalık alanda tespit edilen petroglifler, yayla yoluna yakın konumdaki kaya bloklarının yüzeylerine oyma, vurma ve gagalama teknikleriyle işlenmiştir¹. Farklı kaya yüzeyleri üzerinde yoğunlaşan betimlemeler arasında özellikle dağ keçisi ve geyik gibi yaban hayvanları başta olmak üzere çeşitli hayvan figürleri, av sahneleri, insan tasvirleri, güneş sembolleri ve ritüel ya da şamanik uygulamalara işaret ettiği düşünülen kompozisyonlar yer almaktadır². Stil ve ikonografi açısından değerlendirildiğinde bu figürlerin, Doğu Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya kaya sanatı geleneğiyle belirgin benzerlikler taşıdığı; yaylacılık ve göçer yaşam pratikleriyle ilişkili bir sembolik dünyayı yansıttığı anlaşılmaktadır³. Petrogliflerin kesin tarihlendirmesine yönelik radyometrik veriler bulunmamakla birlikte, mevcut değerlendirmeler stil analizi ve karşılaştırmalı örnekler üzerinden yapılmakta; bu durum alanın kronolojik çerçevesini tartışmalı ancak bilimsel açıdan önemli kılmaktadır¹. Arhavi Demirkapı Yaylası kaya resimleri, bölgenin tarihöncesi ve erken dönem kültürel peyzajına dair doğrudan görsel veriler sunması, yayla kullanımının ve insan-doğa ilişkilerinin uzun süreli sürekliliğini göstermesi açısından yüksek bilimsel değer taşımakta olup, korunması ve ayrıntılı araştırmalarla desteklenmesi gereken önemli bir kültürel miras alanı olarak değerlendirilmektedir².

1- Özgüner, O. (2021). Doğu Karadeniz Bölgesi Kaya Resimleri: Arhavi–Demirkapı Yaylası Örneği. Belleten, Cilt 85, Sayı 302. Türk Tarih Kurumu – Belleten (tam metin)

2- Özgüner, O. (2019). Doğu Karadeniz Yaylalarında Kaya Sanatı ve Sembolik Anlamlar.

3- Jacobson-Tepfer, E. (2012). The Hunter, the Stag, and the Mother of Animals: Image, Monument, and Landscape in Ancient North Asia. Oxford University Press.

4- Unutulmuş Bir Geçmişten Oğuz-Kıpçak Sesler – Esatlı Yazıtları II”, Cengiz Saltaoğlu, Antalya, Aralık 2018, sy. 878-890 (Academia.edu Cengiz Saltaoğlu ağsayfası)

✶ Medya