Cevheriye Çeşmesi, Mardin ili, Artuklu ilçesi, Ulu Camii Mahallesi’nde yer almaktadır. İnşa kitabesi olmayan çeşmenin, ne zaman ve kim tarafından yapıldığı bilinmemektedir. Ancak inşa tekniği, kullanılan malzeme ve plan özelliklerinden hareketle yapının 12. /13. yy’da inşa edildiği düşünülmektedir. Yığma tekniği ile inşa edilen çeşmenin yapımında, kesme ve moloz taş kullanılmıştır. Sivri kemerli olan çeşme, bağımsız meydan çeşmeleri grubuna girmektedir. Tek havuzdan oluşan yapının çeşme nişi, 2,0m genişliğinde, 1,30m derinliğinde ve 1,80m yüksekliğindedir. Üst örtüsü içten beşik tonoz; dıştan ise düz dam şeklinde yapılan çeşmenin güney duvarında, yerden 0,50m yüksekliğinde metal lüle bulunmaktadır. Kemerinde mukarnaslara yer verilmiştir. Çeşmenin taş yüzeylerinde renk bozulması, biyolojik bozulma, tuzlanma ve aşınma gözlemlenmektedir.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 216. ↩︎