Dara Mahallesi Camii, Mardin ili, Artuklu ilçesinin Dara (Oğuz) Mahallesi’nde yer almaktadır. Caminin kuzey cephesinde ve avluda yer alan Müftülük tabelasında inşa tarihi olarak 1271 yılı gösterilmektedir. Yapımında kaba yontu ve düzgün kesme taş kullanılan cami, dıştan doğu-batı yönünde 19,40m, kuzey-güney yönünde 10,50m ölçülerinde ve dikdörtgen planlıdır. Harim mekânına avlunun güneyinde bulunan 1,10m genişliğinde, 1,70m derinliğinde, 2,20m yüksekliğindeki basık kemerli giriş açıklığından, geçiş sağlanmaktadır. Basık kemerli açıklığın kilit taşına denk düşen yerinde bir kabara, bunun hemen üzerinde sivri kemerli alınlıkta, kare formlu inşa kitabesi yer almaktadır. Harim mekânı, içten doğu- batı yönünde 11,50, kuzey-güney yönünde 9,10m ölçülerinde ve enine dikdörtgen planlı olup sivri kemerler ve ayaklar yardımı ile iki sahına ayrılmıştır. Harim mekânının kıble duvarında, dışa çıkıntı yapmış 1,60m genişliğinde, 1,50m derinliğinde ve 2,40m yüksekliğinde mihrap yer almaktadır. Yarım daire kemere sahip mihrap iki yandan sütunceler ile sınırlandırılmıştır. Mihrabın hemen batısında metal ve ahşap yapımı bir minber bulunmaktadır. Çeşitli formlarda niş ve pencerelere yer verilen cami, içten beşik tonozlu; dıştan ise üzeri düz dam şeklinde yapılmıştır. Avlunun güneyinde, caminin kuzey cephesinde, girişin ise hemen batısında 0,75m genişliğinde, 0,35m derinliğinde ve 1,90m yüksekliğinde ikinci bir mihrap yer almaktadır. Caminin kuzeyinde, doğu-batı doğrultusunda 21,50m, kuzey-güney doğrultusunda 28,0m ölçülerinde ve dikdörtgen planlı bir avlu yer almaktadır. Avluya, doğu ve batıda bulunan giriş açıklığından, geçiş sağlanmaktadır. Avlunun güneybatı ve kuzeybatı köşelerinde, abdest alma yeri ve helalar bulunmaktadır. Kuzey cephe duvarında, günümüze sağlam gelebilmiş bir damla motifi içerisine yerleştirilmiş Arapça bir kitabe yer almaktadır. Yazıt, onarım kitabesi olup, üzerinde caminin H. 1302 (M. 1885) yılında Dara’da ikamet eden Alim Şeyh Said Hamid tarafından kendi imkânlarıyla tamir ettirildiği belirtilmiştir. Avlunun güneydoğusunda dikdörtgen planlı imam odası; avlunun kuzeyinde ise dikdörtgen planlı doğu ve batısında kanallara sahip bir havuz bulunmaktadır. Caminin duvar ve tonoz yüzeylerindeki boyada, dökülme ve kabarma görülmektedir. Boşalan derzlere çimento esaslı harç uygulanmıştır.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 42. ↩︎