Şam Hamidiye Gureba Hastanesi’nin inşası 1898 yılında başlamış, halkın çeşitli kesimlerinden toplanan yardımların katkısıyla tamamlanarak açılışa hazır hale getirilmiştir. Hastanenin açılışı Sultan II. Abdülhamid’in 24. cülûs yıldönümüne denk getirilerek 31 Ağustos 1899 (23 Rebiyülevvel 1317) tarihinde gerçekleştirilmiş ve Sultan II. Abdülhamid’e izafeten “Hamidiye Gureba Hastahanesi” adı verilmiştir.

Hastanenin ortaya çıkışı, En-Nuri Bimaristanı içinde yer alan eski Gureba Hastahanesi binalarının dar bir cadde arasında bulunması, zamanla yoğun rutubet sebebiyle kullanılamaz hale gelmesi, komşu vilayetlerden gelen akıl hastalarının sayısının artması ve bölgede modern hastanelerin ortaya çıkması gibi sebeplerle yeni bir hastane kurulmasının zorunlu hale gelmesine dayanmaktadır. Modern kamu sağlığı anlayışının Osmanlı Devleti’nde yaygınlaşmasıyla birlikte hastane, modern tıbbın getirdiği dönüşümün örneklerinden biri haline gelmiş, ana bina ve ilave yapılarıyla geniş bir sağlık kompleksi olarak şekillenmiştir.

Hastane geniş bir arazi içerisinde ana bina ile birlikte çeşitli ek yapılardan oluşmuştur. Bu kapsamda matbah ve çamaşırhane, bimarhane, eczane, telkihhane, tebhirhane ve dispanser gibi yapılar inşa edilmiştir. Matbah ve çamaşırhane binalarının temel atma merasimi Vali Nazım Paşa, 5. Ordu-yu Hümayun Müşiri Cevad Paşa ve inşaat komisyon heyetinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Bimarhane, akıl hastalarının daha uygun şartlarda tedavisi amacıyla iki katlı ve 18 odalı olacak şekilde tasarlanmış; Paris, Londra ve Berlin darüşşifalarının planları incelenerek projelendirilmiştir. Hücre duvarları büyük taşlarla örülmüş, üzerlerine kalın meşe parkeler döşenmiş ve kapı ile pencere düzeni hastaların durumuna göre belirlenmiştir. Eczane, düzenli şekilde inşa edilmiş; ilaçların hazırlanması diplomalı eczacılar tarafından yapılmış, Avrupa’dan düzenli aralıklarla ilaç temin edilmiştir. Telkihhane, hastane bahçesinde iki odalı olarak kurulmuş ve burada elde edilen aşılar vilayet genelinde dağıtılmıştır. Tebhirhane ise bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önlemek amacıyla giysi ve eşyaların buharla dezenfekte edilmesi için inşa edilmiştir. Dispanser, hastaneye gelemeyen hastaların muayene ve tedavisini sağlamak amacıyla vilayet dairesi yakınında tek katlı ve altı odalı olarak kurulmuş; muayenehane, eczane, bakteriyoloji laboratuvarı ve telkihhane birimlerini içermiştir.

15 Mart 1900 tarihinde gerçekleştirilen törende Müşir Paşa hastanenin kapısını açmış; eski Gureba Hastahanesi’ndeki hastalar yıkanarak ve yeni elbiseler giydirilerek Hamidiye Gureba Hastahanesi’ne nakledilmiştir. Hastane açılışından sonra kısa sürede önemli bir sağlık kurumu haline gelmiş; açılışı takip eden üç ay içerisinde eski hastaneden nakledilen hastalarla birlikte toplam 200 hastanın ücretsiz tedavi edildiği kaydedilmiştir. Hastane ayrıca Şam Mekteb-i Tıbbiyesi öğrencilerinin uygulamalı derslerinde kullanılan seririyat hastanesi olarak hizmet vermiş ve ebelere yönelik eğitim programlarının yürütüldüğü bir kurum olmuştur.

✶ Medya

✶ Kaynaklar