Misis Havraniye Hanı, Adana’nın Ceyhan/Yüreğir bölgesi yakınlarında, tarihi İpek Yolu güzergâhı üzerinde yer alan önemli bir kervansaraydır. Yapının kökeni hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı araştırmalar, ilk inşanın 11.–13. yüzyıllar arasında Selçuklu dönemine kadar uzandığını, daha sonra Memlük ve Osmanlı dönemlerinde yapısal eklemeler ve onarımlar geçirdiğini belirtmektedir. Diğer çalışmalar ise mevcut mimari özellikler ve arkeolojik bulgulara dayanarak yapıyı daha çok 14. yüzyıl sonu ile 15. yüzyıl başına tarihlemektedir.1

Osmanlı döneminde, özellikle IV. Mehmed zamanında (17. yüzyıl ortaları), kervansarayın önemli bir onarım ve yeniden düzenleme sürecinden geçtiği, hatta eski Selçuklu yapısının yerine yeni bir bölümün eklendiği ifade edilmektedir. Yapının batısında kare planlı, tek kubbeli küçük bir mescit de bulunmaktadır.2

Misis Kervansarayı (diğer adıyla Havraniye Kervansarayı). İnşa tarihi ise kesin olarak bilinmemekle birlikte, eldeki bulgulara göre: 13.-14. yüzyıllar arasında inşa edildiği düşünülmektedir. Bazı kaynaklara göre ise 13. yüzyılda Türk Memlüklüleri tarafından han olarak inşa edilmiş olabileceği ileri sürülüyor. Kervansaray, 1661 yılında (H1072) Sultan IV. Mehmed tarafından köprüyle birlikte büyük çaplı onarımdan geçirilmiş; günümüze ulaşan onarım kitabesi de bu döneme ait. Evliya Çelebi 1671’deki ziyaretinde yerleşimin harap olduğunu aktarmaktadır.3

2015 yılında Adana Arkeoloji Müzesi tarafından yürütülen kurtarma kazılarında ele geçirilen çini parçaları 13. yüzyıl ile 14. yüzyıl başına tarihlendirilmektedir. Kervansarayın yer aldığı alanda seramik ve çini üretiminin birlikte yapıldığı anlaşılmakta; yarı mamul buluntular bu ürünlerin bölgede, yerel atölyelerde üretildiğini açıkça ortaya koymaktadır. Kazı çalışmaları yapılan kervansarayın kuzeyinde taş köprü, güney batısında Osmanlı dönemi hanı ile batısında Lokman Hekim Cami kalıntıları yer almaktadır. Bugün mevcut olmayan, 17. yüzyılda inşa ettirilen Osmanlı dönemi hanı ise kervansarayın güneybatı köşesine bitişik, doğu-batı doğrultusunda yer almaktadır.4

  1. Özkul Fındık, Nurşen, and Yunus Emre Karasu. 2022. “Misis Havraniye Kervansarayı Kazısı Çini Buluntuları”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (2): 845-65. https://doi.org/10.29135/std.1002605. ↩︎
  2. Cardak, Fatma Seda, and Giovanni Salmeri. 2023. “MİSİS ANTİK KENTİ İÇİN KÜLTÜRPARK TASARIM MODELİ ÖNERİSİ”. Türk Arkeoloji Ve Etnografya Dergisi, nos. 86: 151-69. https://izlik.org/JA74FB69XN. ↩︎
  3. Dikmen, Çiğdem, ve Ferruh Toruk. 2021. “KORUNMASI GEREKEN BİR YERLEŞİM: MİSİS”. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 5 (3): 707-37. https://doi.org/10.30692/sisad.969228. ↩︎
  4. Özkul Fındık, Nurşen, ve Yunus Emre Karasu. 2022. “Misis Havraniye Kervansarayı Kazısı Çini Buluntuları”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (2): 845-65. https://doi.org/10.29135/std.1002605. ↩︎
✶ Medya

✶ İlişkili Yerler