Yenikapı (Bab-ı Cedid) Hamamı, Mardin ili, Artuklu ilçesi, Yenikapı Mahallesi’nde yer almaktadır. İnşa kitabesi olmayan hamamın kayıtlarda Melik Muzaffer’in Mescidi ve Medresesi’nin vakfı olduğu geçmektedir. Bu bilgilerden hareketle, hamamın 1258-1285/86 tarihleri arasında Melik Muzaffer tarafından inşa ettirildiği düşünülmektedir. Yığma tekniği ile inşa edilen hamamın yapımında, kesme ve moloz taş kullanılmıştır. Harabe durumda olan hamamın mevcut kalıntılarından hareketle soyunmalık, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden oluştuğu anlaşılmaktadır. Girişi tespit edilemeyen hamam, dört eyvanlı ve dört köşe halvetli hamamlar grubuna girmektedir. Doğuda olduğu düşünülen soyunmalık ve ılıklık bölümlerinden günümüze sadece taş yığınları kalmıştır. Soyunmalık bölümünün batısında merkezi kubbeli sıcaklık bölümü yer almaktadır. Dört eyvanlı ve dört köşe halvetli sıcaklık bölümü, doğu-batı yönünde 8,60m, kuzey-güney yönünde 8,60m ölçülerinde ve kare planlıdır. Sıcaklık bölümünün dört yönünde yuvarlak kemerli ve beşik tonozlu olan eyvanlar bulunmaktadır. Eyvanlar, doğu-batı doğrultusunda 4,55m, kuzey- güney doğrultusunda 2,20m ölçülerinde ve dikdörtgen planlıdır. Köşelerde bulunan halvetler ise 4,0×4,0m ölçülerinde olup kare planlıdır. Mevcut kalıntılardan hareketle halvetlerin üst örtü olarak kubbe ile kapatıldığı düşünülmektedir. Güney duvarının bir kısmı ayakta olan hamam, göçük altında kaldığından külhan ile ilgili herhangi bir ize rastlanılmamıştır. Yoğun tahribata maruz kalan hamamın, taş yüzeylerinde derz boşalması, parça kopması ve aşınmalar mevcuttur. Ayrıca yapıda, yer yer çiçeklenmeler de tespit edilmiştir. Taş yüzeylerinde yoğun bir şekilde derz boşalması, parça kopması ve aşınma gözlemlenmektedir. Yapıda, yer yer çiçeklenme tespit edilmiştir.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 209. ↩︎