Ali Rıza Çuhadar Konağı
- Yüzyıl
- 19. yy
- Durum
- Erişilebilir
Geç Osmanlı Dönemi’ne tarihlenen Ali Rıza Çuhadar Konağı, 19. yüzyılın sonlarında inşa edilmiş önemli bir konut yapısıdır. Kim tarafından yaptırıldığı bilinmemekle birlikte, mimari özellikleri ve süsleme unsurları dönemin geleneksel konut mimarisini yansıtır.
Yapı, eğimli bir topoğrafya üzerinde 1207 m²’lik arsanın ortasına, dört cephesi açık kalacak şekilde yerleştirilmiştir. Geniş bir avlunun merkezinde konumlanan konak, kuzeyde büyük bir bahçeye açılmaktadır. Zamanla bu bahçenin mülkiyeti farklı kişilere geçerek betonarme bir yapıyla değişime uğramıştır.
Plan şeması bakımından konut, sofalı düzene sahiptir. Alt kat taş malzemeyle inşa edilmiş, üst katlarda ise bağdadi tekniği kullanılmıştır. Avlunun doğu ve batı kısımları zemin+2 katlıdır. İki bölüm arasında yükseltilmiş orta kısım yapıya “U” formu kazandırmıştır. Batı bölüm, avludan iki kademeli çıkışla ulaşılan ters “L” biçiminde düzenlenmiş, güneye doğru uzanan kısmı ise sonradan eklenmiştir. Güneydeki ek bina üç katlı olup zemin kat mutfak olarak tasarlanmıştır. Ara katta merdiven sahanlığından girilen dikdörtgen planlı bir oda yer alır. Bu bölümde doğu ve batıda dörder, güneyde ise iki pencere açılmıştır. İlk iki katta dikdörtgen pencereler, üst katta ise yuvarlak kemerli açıklıklar tercih edilmiştir. Tüm pencereler demir parmaklıklarla korunmaktadır.
Avluya açılan ara bölüm iki katlıdır. Burada alt ve üst sofa düzeni güneye yapılan ek bina nedeniyle kapanmış, doğu tarafı ise camla kapatılarak iç mekâna dönüştürülmüştür. Daha önce eyvan olarak kullanılan mekân dört kapıya açılır; bunlardan biri camla bölünerek küçük bir odaya dönüştürülmüştür. Başoda özelliği taşıyan mekân, zemin kattan iki sahanlıklı merdivenle ulaşılır. Geniş taş kemerli eyvanın doğusunda balkon ve oda, güneybatısında ise ek bölümlere açılan kapı ve pencereler yer alır. Tavanlarda bağdadi tekniği uygulanmış, geçişler ahşap kaplamalarla tamamlanmıştır.
Doğu bölümde, batı kanadın güney uzantısını hatırlatan bir düzen vardır. Burada zemin kattan başlayan merdivenle ara kata geçilir. Sofa kapatılarak hole dönüştürülmüş, bu hole açılan odaların güneyine balkon eklenmiştir. Balkon iki sütun ve üç kemerle hareketlendirilmiştir; ortadaki kemerde sütun yerleri boş bırakılmıştır. İkinci katta plan düzeni aynen tekrarlanmıştır. Başodanın tavanı profilli geçişli oval kubbe ile örtülmüş, ortasına ahşap oyma ayna yerleştirilmiştir. Diğer odaların tavanları ise ahşap kaplamadır.
Yapının çatısı ahşap konstrüksiyon üzerine kiremit kaplamadır. Dönemin süsleme anlayışını yansıtan ahşap işçilikleri, sofaların camla kapatılması ve balkonlardaki kemer düzeni dikkat çekici unsurlardır.
Konağın resmî olarak korunması 06.12.1985 tarihinde tescillenmiştir.