Neon Teikhos Antik Yolu, İzmir ili Menemen ilçesi Yanıkköy yakınlarında, antik Neon Teikhos Antik Kenti’nin nekropol alanı içerisinde yer alan ve Batı Anadolu’nun kıyı yerleşimlerini iç kesimlere bağlayan tarihî ulaşım ağının bir parçasını oluşturan taş döşeli bir antik yol kalıntısıdır. Yaklaşık 1 kilometre uzunluğunda olduğu değerlendirilen yolun günümüze ulaşan ve koruma altına alınan yaklaşık 90 metrelik bölümü, Menemen–Aliağa–Çandarlı Otoyolu Projesi güzergâhı üzerinde tespit edilmiş olup, yolun ilk kullanım evresinin Arkaik Dönem’e, muhtemelen MÖ 6. yüzyıla kadar uzandığı değerlendirilmektedir. Antik yol; kesme ve moloz taşların düzenli biçimde döşenmesiyle oluşturulmuş taşıt ve yaya kullanımına uygun bir altyapıya sahip olup, güzergâh boyunca nekropol alanları, anıtsal mezar yapıları ve farklı dönemlere ait arkeolojik buluntularla ilişkili şekilde gelişim göstermiştir. Yolun bulunduğu alan, antik dönemde Aiolis Bölgesi içerisindeki kıyı yerleşimleri ile hinterlandı arasında ulaşım ve ticaret bağlantısı sağlayan önemli bir geçiş hattı niteliğindedir. Menemen–Aliağa–Çandarlı Otoyolu Projesi’nin antik yol ile kesişmesi nedeniyle REGIO Kültürel Miras Yönetim Danışmanlığı tarafından gerçekleştirilen kurtarma kazıları sonucunda, yolun korunmasına yönelik özel bir mühendislik ve rekonstrüksiyon uygulaması geliştirilmiş; yine REGIO Kültürel Miras Yönetim Danışmanlığı tarafından yürütülen “Neon Teikhos Antik Yolu ve Mezar Yapıları” Rekonstrüksiyon Projesi kapsamında yol taşları tek tek belgelenerek numaralandırılmış, kontrollü biçimde kaldırılmış ve daha sonra özgün kot ve koordinatlarına uygun şekilde yeniden yerleştirilmiştir.

REGIO Kültürel Miras Yönetim Danışmanlığı tarafından yürütülen “Neon Teikhos Antik Yolu ve Mezar Yapıları” Rekonstrüksiyon Projesi, İzmir Menemen–Aliağa–Çandarlı Otoyol Projesi güzergâhında yer alan ve otoyolun eteğinden geçmesinin kaçınılmaz olduğu Neon Teikhos Antik Kenti’nde gerçekleştirilen kurtarma kazısı, taşıma, rekonstrüksiyon ve koruma uygulamalarını konu almaktadır. Çalışmalar, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı iş birliğinde ve İzmir Arkeoloji Müzesi başkanlığında yürütülmüş; 01.08.2018–30.09.2018 tarihleri arasında gerçekleştirilen kurtarma kazıları sonucunda otoyol güzergâhı ile kesişen antik yol kesimi ile üç anıtsal mezar yapısının taşınmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda, antik yolun doğusunda konumlanan 1, 3 ve 4 numaralı anıtsal mezar yapıları antik yol ile birlikte taşınarak yeniden yerleştirilmek üzere belgelenmiş; güzergâh dışında kalan 5 ve 9 numaralı mezar yapıları ise yerinde korunmuştur. Antik yolun otoyolla kesişen yaklaşık 90 metrelik bölümü ile taşınan mezar yapılarının özgün kot ve koordinatlarında yeniden konumlandırılabilmesi amacıyla Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından özel bir sanat yapısı (köprü) projesi geliştirilmiştir. Antik yol ve üç mezar yapısının rekonstrüksiyon çalışmaları 27 Kasım 2019 – 05 Şubat 2020 tarihleri arasında tamamlanmış; uygulama sürecinde köprü üzerinde doğal topografyayı yansıtacak biçimde bölgeye özgü andezit kaya blokları kullanılmıştır. Ayrıca nekropol alanının genel mezar tipolojisini temsil etmek amacıyla amphora ve urne kaplarının replikaları da düzenleme kapsamında alana yerleştirilmiştir. Kazı, söküm, taşıma, rekonstrüksiyon ve koruma süreçleri boyunca uluslararası koruma ilkeleri, iyi uygulama örnekleri ve yürürlükteki ulusal mevzuat esas alınmış; çalışma sonuçlarına ilişkin teknik raporlar ilgili koruma kuruluna sunularak onaylanmıştır. Uygulanan yapım tekniği ve mühendislik yaklaşımıyla dikkat çeken Neonteikhos Antik Kenti Otoyol Köprüsü, merkezi Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan National Corrugated Steel Pipe Association (NCSPA) tarafından gerçekleştirilen değerlendirmeler sonucunda 2021 yılı “En İyi Özel Uygulama Projesi” ödülüne layık görülmüştür. Ülkemizde ve dünyada ilk kez gerçekleştirilen bu bütüncül uygulama; kültürel mirasın korunması, taşınması ve modern ulaşım altyapısıyla uyumlu biçimde yeniden işlevlendirilmesine yönelik yenilikçi yaklaşımı sayesinde, gelecekte benzer ölçekli projeler için örnek teşkil eden uluslararası nitelikte bir koruma modeli ortaya koymuştur.

Kaynak;

  1. https://www.youtube.com/watch?v=GUdDfN3a5wE&list=PPSV&t=1668s
  2. https://www.regio.com.tr/
  3. https://www.aa.com.tr/tr/vg/video-galeri/otoyolla-kesisen-2-bin-600-yillik-yol-celik-kopruyle-korundu-/89395
  4. https://www.kuzeyegeotoyolu.com/

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler