Taksim – Dolmabahçe arasında Gümüşsuyu Askeri Hastanesi’nin duvarında bulunduğu İstanbul Çeşmeleri’nde belirtilen bu çeşme özgün yerinde mevcut değildir. Reşad Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi’nde verdiği bilgiden anlaşıldığına göre bu abidevî çeşme Gümüşsuyu’ndan Edirnekapı Şehitliği’ne nakledilmiştir. Üzerinde Lâtin harfleri ile yazılmış iki kitabe vardır.
Sol taraftakinde: “Bu çeşme 1862 senesinde Gümuşşuyu Askerî Hastanesi yanında inşa edilmiştir.”
Sağ tarafındakinde ise: “1939 senesinde Şehitlik İmar Cemiyeti tarafından buraya naklolundu” yazmaktadır1.
Çeşme ampir üslûbundadır. Zengin kabartma süsleri Batı motiflerinden oluşmaktadır. Teknesi iki yandaki seki hizalarından dışarıya hafif bombedir. Ayna taşının üstündeki kitabeliğinde ise “Bin Türk, bin hasma bedeldir, Ne Mutlu Türk’üm Diyene!” yazılmıştır. Bu kitabe üzerinde bulunan Sultan Abdülaziz’e ait madalyon içindeki tuğra yok edilmiş, yerine “T.C.” (Türkiye Cumhuriyeti) kısaltması konulmuştur.
İbrahim Hilmi Tanışık (1891, Bursa – 11 Mart 1967, Medine), çeşmenin orjinal kitabesindeki tarih beytini şöyle nakletmektedir:
“Su gibi atşana işrab eyle tarihin Senih”
“Kıldı Han Abdülâziz icra beca âb-ı zülâl”
(H.1278/M.1861/1862)2
Tanışık, ayrıca “Mir’at-ı İstanbul’a atfen Ziyaeddin Abdülhamid Paşa (Harabat’ı yazan şair ve Adana Valisi Ziya Paşa’dır) tarafından yazıldığı anlaşılan iki buçuk kıtalık manzumenin tarih beytini de vermektedir:
“Eyledim tebşir atşana Ziya tarihini”
“Oldu cari gel Gümüşsuyu’nda iç âb-hayat3”
- Erol Şaşmaz, Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedisi, ‘ABDÜLAZİZ HAN ÇEŞMESİ-EDİRNEKAPI –FATİH-İSTANBUL’, https://www.turkiyenintarihieserleri.com/?oku=3267 ↩︎
- Reşat Ekrem Koçu, İstanbul Ansiklopedisi, ‘Gümüşsuyu Çeşmesi’, https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/514 ↩︎
- Yalçın, Gizem. Abdülaziz Han / Gümüşsuyu Çeşmesi Bozulma Ve Müdahale Raporu. ↩︎
