Garipler Tümülüsü, Kayseri şehir merkezinde, Seyyid Burhaneddin Türbesi ve Mezarlığı ile Gültepe Parkı yakınında, Beştepeler Mevkii’nin yaklaşık iki kilometre güneyinde yer almaktadır. Bir hafriyat çalışması sırasında ortaya çıkarılan bu tümülüsün mezar odası, gerekli izinlerin ardından taşınarak eski Kayseri Arkeoloji Müzesi bahçesine nakledilmiştir. Taşları tek tek numaralandırılarak sökülen mezar odası, müze bahçesine taşındıktan sonra yeniden inşa edilmiş; ancak bu süreç yaklaşık on yıl sürmüştür. Üzeri toprak yığıntısı ile örtülerek yeniden tümülüs görünümü kazandırılan yapı, bugün müze bahçesinin girişine göre sol köşesinde, giriş kısmı açık ve müdahaleye açık biçimde, korumasız şekilde sergilenmektedir.

Garipler Tümülüsü, mimari özellikleri bakımından Beştepeler I, II ve V Tümülüsleriyle benzerlik gösterir. Bu yapılarda olduğu gibi Garipler Tümülüsü’nde de niş bulunmaz; ayrıca ön oda ya da dromos bölümü mevcut değildir. Mezar odasının toprak üzerinde inşa edildiği anlaşılmış olup, hem odanın kendisi hem de içindeki armağanlar yerinde (in situ) ele geçirilmiştir. Yapımında yastık ve kilit taşlarıyla oluşturulan tonoz tekniği kullanılmıştır. Bu özellik, yapının Roma Dönemi’ne tarihlendirilebileceğini göstermektedir.

Garipler Tümülüsü’nün dikkat çeken unsurlarından biri, diğer birçok tümülüsten farklı olarak mezar odasında yer alan ahşap klinedir. Ayrıca mezar odasında bulunan gümüş ve kaya kristalinden yapılmış kaplar, dönemin ölü gömme gelenekleri ve sofra kültürü hakkında önemli ipuçları sunar. Bunlar arasında yer alan krater formundaki kap, dışa taşkın ağızlı, küresel gövdeli ve halka kaideli yapısıyla Beştepeler II Tümülüsü’ndeki örnekle benzer işlevsellik gösterir. Bu tür gümüş kapların yemek pişirmeye elverişli olmaması nedeniyle genellikle soğuk servislerde veya dini amaçlarla kullanıldığı düşünülmektedir.

Ayrıca mezar odasında repoussé tekniğiyle kabartmalı olarak işlenmiş, dört parçadan oluşan bir kalathos da bulunmuştur. Çift çeperli bu tür gümüş kapların yapımı, Geç Hellenistik ve Erken Roma İmparatorluk dönemlerinde yaygınlaşmıştır. Bunun yanı sıra Beştepeler II Tümülüsü’nde görülen amphoriskos formundaki kapların benzerleri Garipler Tümülüsü’nde de bulunmuş, ancak burada örnekler kaya kristalinden yapılmıştır.

Garipler Tümülüsü, soyulmadan günümüze ulaşabilmiş nadir örneklerden biridir. Mezar odası ve buluntuların özgün konumlarında ele geçirilmiş olması, yapının bulunduğu alanın uzun süre mezarlık olarak kullanılmış olmasından kaynaklanır.

✶ Media