Mihrişah Valide Sultan Çeşmesi
Mihrişah Valide Sultan Çeşmesi, Osmanlı padişahı III. Selim’in annesi Mihrişah Valide Sultan tarafından H. 1214 (M. 1799) yılında yaptırılmıştır. Osmanlı hayır eserleri arasında önemli bir yere sahip olan Mihrişah Valide Sultan, İstanbul’un farklı bölgelerinde su yolları, bentler, çeşmeler ve çeşitli vakıf eserleri inşa ettirmiştir. Bu çeşme de onun halkın temiz su ihtiyacını karşılamaya yönelik hayır faaliyetlerinin bir örneğidir.
Çeşme, İstanbul’un Beyoğlu ilçesi Kurtuluş semtinde bulunan Sefa Meydanı’nda yer almaktadır. Meydan çeşmesi olarak tasarlanan yapı, sekizgen planlı olup üzeri kiremit kaplı bir çatıyla örtülmüştür. Ana cephesinde, çatının hemen altında dört satırlık mermer kitabesi bulunmaktadır. Kitabenin altında yer alan oval kemer içerisindeki mermer ayna taşı herhangi bir süsleme içermeyecek kadar sade tutulmuştur. Bu özelliğiyle, Mihrişah Valide Sultan’ın yaptırdığı diğer anıtsal çeşmelere göre daha mütevazı bir mimari anlayış sergilemektedir.
Yapıda üç ayrı çeşme bulunmakta, bunların arasında ise oval kemerli dinlenme nişleri yer almaktadır. Mermer tekneler günümüze sağlam olarak ulaşmış olsa da testi setleri günümüze ulaşamamış, muslukları ise zaman içerisinde zarar görerek kaybolmuştur.
Kitabede, Mihrişah Valide Sultan’ın Bağçe Köyü yakınlarında yeniden yaptırıp ihya ettirdiği bentten bu çeşmeye Allah rızası için iki masura temiz su tahsis ettirdiği belirtilmektedir. Bu ifade, çeşmenin yalnızca bir su yapısı olmadığını, aynı zamanda dönemin vakıf anlayışını ve su medeniyetini yansıtan önemli bir hayır eseri olduğunu göstermektedir.
Kitabe (Orijinal Osmanlı Türkçesi Metin)
Mehd-i ulya-yı saltanat devletlü inayetlü Valide Sultan aliyyetü’ş-şan efendimiz hazretleri Bağçe karyesi kurbunda müceddeden bina ve ihya buyurdukları bend-i cedidlerinden hasbeten lillahi teala iki masura ma-i leziz işbu çeşmeye icra içün ta’yin buyuruldu.
Sene 1214
Kitabe (Günümüz Türkçesi Sadeleştirme)
“Saltanatın yüce makamını temsil eden devletli ve hayırsever Mihrişah Valide Sultan Hazretleri, Bağçe Köyü yakınında yeniden yaptırıp ihya ettirdiği bentten, Allah rızası için bu çeşmeye iki masura miktarında temiz ve içilebilir su verilmesini emretmiştir.”
Tarih: H. 1214 / M. 1799
