Yakut Otakbaşı Kapısı, I. Alâeddin Keykubad döneminde 1226’da (623 H) inşa edilen ve Alanya Kalesi’nin ana giriş sisteminin iç kapısını oluşturan Anadolu Selçuklu yapısıdır. Kapının sarnıç meydanına bakan yüzündeki kitabede Yakut Otakbaşı’nın adı ve 623 H tarihi yer alır. Kitabede adı geçen kişinin, kaynaklarda Bedreddin Yakut olarak tanınan ve Selçuklu sarayında otakbaşılık, daha sonra emir-i dâdlık gibi önemli görevler üstlenen emir olduğu kabul edilmektedir. “Otakbaşı” burada bir şahıs adı değil, sultanın otağı ve özel hizmetindeki görevlilerin başıyla ilişkili bir unvandır.
Kapı başlangıçta kalenin bu kesimindeki giriş yapısının esas unsurlarından biriydi. 1230’da (628 H) Emir Karaca tarafından bunun önüne bugün Eski Pazar Kapısı (Koca Kapı) olarak bilinen daha büyük dış kapı eklenmiş ve giriş sistemi güçlendirilmiştir. Eski Pazar Kapısı’ndan girildikten sonra tonozlu bir dehlizden geçilerek Yakut Otakbaşı Kapısı’na ulaşılır; buradan da sarnıç meydanına ve Eski Pazar Kapısı Sarnıcı’nın bulunduğu alana çıkılır. Bu nedenle yapı günümüzde Koca Kapı kompleksinin daha eski iç kapısı niteliğindedir. Eski bazı çalışmalarda adı Utakbaşı Yakut Kapısı veya Utakbaşı Kapısı biçiminde de yazılmıştır.
