Aziz Sabbas Kaya Şapeli III

Aziz Sabbas Kaya Şapeli veya Aziz Savas Kaya Şapeli, 13. yüzyılın sonları ile 15. yüzyılın başları arasına tarihlendirilen freskleriyle dikkat çeker. 7 metre yüksekliğinde ve 12 metre genişliğinde büyük bir kaya kütlesine oyularak oluşturulan yapı, Kapadokya Bölgesi’ndeki kaya oyma şapellerle benzer özellikler gösterir. Tamamı kayaya oyulmuş bu ibadet mekânı, erken dönemlerde farklı işlevlerle kullanılmış mağaralardan dönüştürülmüş olup, bazı araştırmacılar tarafından ilk aşamada Mithra mezarları olarak kullanıldığı ileri sürülmektedir.

Yapı, Erken Hıristiyanlık döneminin manastır geleneğiyle yakından ilişkilendirilir. Aziz Sabbas ve Aziz Onouphrios’a ithaf edilen bu şapellerin inziva ve dua amaçlı küçük tapınma mekânları olarak düzenlendiği düşünülmektedir. Birinci şapel, düzgün yuvarlak olmayan bir apsis girintisine sahip olup, apsis önünde naos taban kotundan yükseltilmiş bema bölümünde üç litürjik niş, bir sunak masası ve altar yer alır. Bu düzenleme, erken dönem litürjik uygulamaların mekânsal düzenini açık biçimde yansıtır.

Birinci şapelin üst kısmında, erişimi daha güç bir konumda yer alan ikinci şapel, Aziz Sabbas’ın katholikonu olarak değerlendirilmiştir. Bu üst şapel, konumu ve süsleme kalıntılarıyla yapının kutsal merkezini oluşturur. Birinci şapelin kuzeyinde ve alt kotunda konumlanan üçüncü şapel ise daha küçük boyutlu ve sade işçiliğe sahip bir yapıdır. Dördüncü şapelin konumu ise kesin olarak belirlenememiştir.

Aziz Sabbas’ın katholikonu duvarlarında iki katmanlı fresko uygulaması tespit edilmiştir. Alt katmanda sıva harcına saman karıştırılarak yüzeyin tutuculuğu artırılmış, üst katmanda ise daha sert kıvamlı bir sıva harcı kullanılmıştır. Fresklerde 12 bayram siklusuna ait sahnelerin yer aldığı anlaşılmakta; bu resimler 13., 14. ve 15. yüzyılın erken dönemlerine tarihlendirilmektedir.