Hıdırellez Tümülüsü
Erkilet Tümülüsü olarak da bilinir.
- Tür: Tümülüs
- Kültür: Roma
- Yüzyıl: 1. yy
- Bölge: Türkiye, İç Anadolu Bölgesi, Kayseri, Kocasinan
- Durum: Erişilebilir
Hıdırellez Tümülüsü, Kayseri’nin kuzeyinde yer alan Hıdırellez Tepesi’nin zirvesinde bulunur. Roma dönemine ait bu anıt mezar, yaklaşık 200 metre çapında ve 50–60 metre yüksekliğinde olup Anadolu’nun en görkemli tümülüslerinden biridir. Tümülüs, Kapadokya’nın son kralı Archelaus Sisines tarafından kendi sağlığında yaptırılmıştır. Yaklaşık elli yıl boyunca Roma’ya bağlı bir “client king” olarak hüküm süren Archelaus, MS 8 yılında şehrin adını Eusebia’dan Caesarea’ya değiştirerek bugünkü Kayseri adının temelini atmıştır. Bu nedenle Hıdırellez Tümülüsü, yalnızca bir mezar yapısı değil, aynı zamanda kentin kimliğini şekillendiren kralın mirasını da temsil eder.
Yaşlılık döneminde Roma İmparatoru Tiberius, Archelaus’u kendisine karşı gelmekle suçlayarak Roma’ya çağırdı ve senato huzurunda yargılamak istedi. Tiberius, onun mahkûm edilip ölüme gönderilmesini bekliyordu. Ancak Archelaus, çok yaşlı ve hasta olduğu için yargılama sonuçlanmadan MS 17 yılında doğal sebeplerden öldü. Antik kaynak Tacitus, ölümünün intihar olabileceğini de belirtir, fakat bu kesin değildir. Bu nedenle kendi için yaptırdığı anıt mezara gömülememiş ve Hıdırellez Tümülüsü boş kalmıştır.
Tümülüsün zirvesinde, Selçuklu Sultanı I. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde inşa edilen Hızır İlyas Köşkü yer alır. Günümüze kadar ulaşan bu yapı, Selçuklu sivil mimarisinin en güzel örneklerinden biri kabul edilir.