Protestan Kilisesi, Mardin ili, Artuklu ilçesinin Latifiye Mahallesi’nde yer almaktadır. 1904 yılında inşa edilen kilisenin yapımında, yığma tekniği ile kesme taş, düzgün kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır. Özel bir mimarisi bulunmayan Protestan kiliselerinde önemli unsur, dini ibadetlerin yerine getirilmesi için bir mekânın olmasıdır. Bu anlayış, Mardin Protestan Kilisesi’nin yapısına da yansımıştır. Dikdörtgen bir plana oturtulan kilise, “L” plan özelliği göstermektedir. Kilisenin doğu ve batısında olmak üzere iki girişi mevcuttur. Bu girişler, yuvarlak kemerli ve dikdörtgen formludur. Batıdaki girişi kapatılan kiliseye günümüzde, doğuda yer alan, genişliği 1,76m, derinliği 0,45m ve yüksekliği 2,27m ölçülerinde olan girişten geçiş sağlanmaktadır. Kilisenin dikdörtgen planlı doğu bölümü, kuzey-güney yönünde 8,60m ve doğu-batı yönünde ise 5,80m ölçülerindedir. Bu bölüm, kiliseye gelen misafirlerin ağırlandığı mekân olarak kullanılmaktadır. Misafir alanının batısında, asıl ibadet yeri olan naos bölümü bulunmaktadır. Naos bölümü, kuzey-güney yönünde 20,30m ve doğu-batı yönünde 4,95m ölçülerinde ve dikdörtgen planlıdır. Naos bölümünün kuzeyinde daha yüksek kotta yapılmış ibadet platformu yer almaktadır. Naos bölümünün doğu ve batısında, kaş kemerli nişler bulunmaktadır. Bunların dışında mazgal pencere ve yuvarlak kemerli pencere açıklıkları mevcuttur. Kilisenin güneyinde, doğu-batı yönünde 6,70m, kuzey-güney yönünde 9,80m ölçülerinde, dikdörtgen planlı ve revaklı bir atrium bulunmaktadır. Atriumun kuzeyinde lavabolar, doğusunda derin sağır nişler yer almaktadır. İçten çapraz tonozlu olan kilise, dıştan düz damlı olarak yapılmıştır. Farklı dönemlerde restorasyon çalışmaları gören yapının, tonozları ve duvardaki kesme taşlarının derz araları, ınkara harcı ile doldurulmuştur. Tonoz yüzeylerinde ve duvardaki kesme taşlarda kararma ve dökülmeler mevcuttur.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 72. ↩︎