Eşenköy Tümülüsü genel itibarıyla MÖ 7.-4. yüzyıllar arasında aynı teknik ve gelenekle yapılan Lidya Tümülüs Mezarları ile benzer özelliklere sahip olduğu anlaşılmaktadır. Eşenköy Tümülüsü’nün MÖ 6. yüzyıl sonu / MÖ 5. yüzyıl başlarına ait olduğu ve Helenistik dönemde tümülüsün tekrar kullanıldığı ileri sürülebilir.

Bulunduğu konum nedeniyle Daskyleion’la bağlantılı olduğu düşünülen MÖ 5. yüzyıla ait dromos, ön oda ve mezar odasından oluşan Eşenköy Tümülüs Mezarı, MÖ 7.- 4. yüzyıllar arasında aynı teknik ve gelenekle yapılan Lidya Tümülüs Mezarları ile benzer özelliklere sahiptir. Özellikle Lidya’daki Tümülüs Mezarlar’ın üst yapılarına MÖ 6. yüzyılın yarısı ve sonrasında yerel özellik olarak kullanılan “düz çatı” modeli Eşenköy Tümülüs Mezarı’nda da uygulanmıştır.

Eşenköy Tümülüsü buluntular içinde ele geçen ve Lidya’ya özgü bir kap olarak bilinen pişmiş toprak iki adet lydion ile mezar yapısının planı bize mezarın Lidya bağlantısını göstermektedir. Yanı sıra buluntular arasındaki Hellenistik Dönem’e ait kandil, kap parçaları ve figürün ile terracotta heykelcik örnekleri mezarın yapımından sonra tekrar kullanıldığını gösterir. Bu durum antik dönemde çokça uygulanan bir yöntem olarak karşımıza çıkar. Tümülüs mezar yapımının uzun yıllar alması ve yapımındaki maliyet düşünülerek var olan mezarın tekrar kullanımı tercih edilmiş ve bazen aynı aile bireyleri aynı mezara gömülmüştür. Mezardaki toprağın boşaltılması sırasında ele geçen kandilin burun ucundaki yanık bize kandilin kullanım gördüğünü kanıtlamaktadır. Bu kullanım yüksek olasılıkla ölü gömme törenindeki sunu merasiminde gerçekleşmiş olmalı. Genel olarak ölü gömme törenlerinde gerçekleşen dini ritüelin Eşenköy Tümülüsünde de yapıldığı düşünülmektedir. Antik dönemde çok sayıda mezarda görülen mezara aydınlatma aracı bırakılması ölen bireyin diğer dünyaya geçişte yolunu aydınlatma düşüncesine dayanmaktadır. Daskyleion’da Frig, Lidya, Pers, Yunan ve yerel halk topluluklarından oluşan çok kültürlü bir yerleşimin olduğu bilinmektedir. Ayrıca Daskyleion, MÖ 547’de Sardes’i ele geçirip Lidya Devleti’ni yıkarak Anadolu’ya iki yüz yıl boyunca egemen olan Pers İmparatorluğu’nun satraplık merkeziydi. Bu durum Daskyleion’un 3-4 km. uzağında yer alan ve MÖ 5. yüzyıla ait Eşenköy Tümülüs Mezarı’nda ki Lidya ve Pers etkilerini açıklamaktadır. Anadolu’da Pers satraplık döneminde oluşan ve “Greko-Pers Sanatı” olarak isimlendirilen sanat ürünlerinin Anadolulu sanatçılar tarafından üretildiği anlaşılınca “Anadolu Pers Sanatı” tanımı kullanılmıştır. Bu bilgi doğrultusunda Eşenköy Tümülüs Mezarı’nın Anadolu’lu ustalar tarafından yapıldığını söylemek yanlış olmayacaktır.

Eşenköy Tümülüsü ve Buluntuları, Tülin Tan

✶ Medya

✶ İlişkili Yerler