Yeri: Rize’nin İkizdere İlçesine bağlı olan Cimil’de, Orta Köy’de yer almaktadır.

Tarihçesi: Caminin açılış beratında yer alan 1896 yılı, yapının inşa tarihi olarak verilmiştir. Ancak yapı üzerinde, minaresindeki tarihler haricinde herhangi bir yazıt tespit edilememiştir. Minare gövdesinde geçen 1379/1959 ve 1963 tarihleri, minarenin sonradan eklendiğini belirten zaman aralıklarıdır.

Baş, Orta ve Aşağı Köylerden oluşan Cimil ile ilgili arşiv belgelerinde doğrudan Hapinç ismine ulaşılamamıştır. Bütün vesikalarda Ortaköy Camii olarak anılmıştır.
Köyler ile ilgili gerçekleştirilen araştırmalarda bölgede, Hacı Osman Ağa ismiyle anılan yapının, Ortaköy’deki eser olduğu ifade edilmektedir. Ancak, Osman adına, Başköy Cami’nin beden duvarlarındaki kitabelerde rastlanmaktadır. Bu nedenle iki cami birbiri ile karıştırılmaktadır.
Eyüp Kul’un vermiş olduğu bilgilerde, Hacı Osman Ağa Cami ile ilgili ilk kayıtlar 1781’den başlamakta ve atama kayıtları bu yapı üzerinden ilerlemektedir. 1801’de ise Hacı Osman Camii yerine Ortaköy Camii’nden (Hapinç) bahsedilmektedir.
Ortaköy Camii ismini temel aldığımızda, inşasının 1801 yılına indiği, imam ve hatiplik vazifesinin Osman bin Ali’ye tevcih edildiği, 1833’te ise Osman’ın yerine oğlu Ahmed’in geçtiği bilinmektedir. Bu en eski tarihli kayıttan sonra Ortaköy ile ilgili beş farklı arşiv vesikası daha bulunmaktadır.
Birinci belgede, “Ortaköy’de bulunan caminin hatiplik görevini yürüten Mehmet’in oğlu Ahmet’in vefat etmesiyle 1874’te yapılan sınavla yerine Hasan’ın oğlu Sait Efendi’nin uhtesine tevih edilmiştir”.
1897 tarihli ikinci belgeden, “Ortaköy halkından Kumbasaraoğlu Mahmud Efendi bin Süleyman’ın yedi yüz elli kuruş para ve üzerinde cami bina edilmek üzere kendisine ait, bir tarafı Kumbasaroğlu Molla Hasan, bir tarafı Kumbasaroğlu Alican, bir tarafı Kumbasaroğlu Molla Hüseyin ve dördüncü tarafı Kumbasaroğlu Ahmed Rüşdi Efendi’nin arsalarıyla sınır bir kıta arsasının vakfedildiği öğrenilmektedir”.
Üçüncü belgede (1898), yine Kumbasaroğlu(zade) ailesinden kişilerin iki bin kuruşluk vakıfları ve bu paranın senelik nemasından köyde kendileri ve ashâb-ı hayrat tarafından yeni olarak inşa edilen mescidin imamına, hatibine ve yapının tamirine harcanmak üzere vakfedilmiştir.
Dördüncü belgede (1900), köy halkından Kaplanoğlu Hacı Ali Efendi bin Veli’nin köyün Ortaköy-ü Kebir demekle maruf mahallinde yeniden inşa edilen cami için bin kuruşluk vakıf tahsis ettiği bilinmektedir.
1901 tarihli son belgede ise Kaplanoğlu Hacı Ali Efendi bin Veli’nin köyde harap olup yeniden inşa edilen cami için bin kuruş vakfettiği anlaşılmaktadır.
Arşiv kayıtlarından mevcut olan caminin, 1801’de yapılan ve sonrasında yıkılıp ve harap olan yapının yerine, 1897 yılında yapıldığı ve imam atamasının gerçekleştiği sonucuna ulaşılmaktadır.

✶ Kaynaklar