Trapezus Rıhtımı
- Tür
- İskele-Liman
- Kültür
- Roma
- Yüzyıl
- 2. yy
- Durum
- Erişilebilir
Trapezus Rıhtımı, Roma döneminde, M.S. 120’li yıllarda Roma kralı Hadrianus tarafından yaptırıldığı düşünülen, Trabzon Kalesi’nin Aşağıhisar bölümündeki surun doğusuna bitişik, Kadınlar Pazarı’nın bulunduğu alanda yer alan bir rıhtım–iskele yapısıdır. Yapı, antik çağdan itibaren ticari işlevi bulunan bir alanda yer almakta olup, Roma dönemine ait liman sisteminin bir parçası olarak inşa edilmiştir.
Rıhtım, Kuzgundere vadi içerisine yerleştirilmiş şekilde tasarlanmıştır. Bu düzenleme sayesinde vadi içine yaklaşık on metreye kadar girebilen teknelerin rıhtıma yanaşarak yük boşaltabildiği anlaşılmaktadır. Yapı, Kadınlar Pazarı’nın yıktırılması sırasında surun önünde ortaya çıkmıştır. Rıhtımın hemen arkasında kapatılmış durumda bir küçük kapı yer almakta, bu kapının yanında ise yine duvar önüne kapatılmış, antik kente giriş sağlayan daha büyük bir kapının bulunduğu belirtilmektedir.
Rıhtımın bulunduğu alan, Roma döneminde denizden kente giriş-çıkışın sağlandığı ticari bir mevki olarak kullanılmıştır. Aşağıhisar olarak adlandırılan bölüm, Moloz ve Pazarkapı çevresini kapsamakta olup, Roma döneminde Hadrianus limanının inşasından önce de bir yaşam alanı ve savunma sahası niteliği taşımaktadır. Hadrianus limanıyla birlikte bu alanda deniz bağlantılı bir kentsel düzenin bulunduğu ifade edilmektedir. Roma dönemine ait kayaların ortaya çıkması, bu dönemdeki yapılaşmaya işaret etmektedir. Daha sonraki bir dönemde, 1300 yılında bir kale inşa edilmiştir.
Hadrianus tarafından yaptırıldığı belirtilen limana ait mendireklerin 1970’li yıllara kadar sağlam şekilde kullanıldığı, bu tarihten sonra yapılan dolgu çalışmalarıyla yapıların toprak altında kaldığı ifade edilmektedir. Aynı şekilde rıhtım da 1970’lerde doldurularak yer altında kalmıştır. Yapı, 2020 yılında Kadınlar Hali Pazarı’nın Tabakhane kentsel dönüşüm projesi kapsamında yıkılmasının ardından yeniden ortaya çıkmıştır.
Rıhtımın açığa çıkmasının ardından alanda herhangi bir arkeolojik kazı yapılmadığı, yalnızca kalenin zarar görmemesi ve zeminin sağlam tutulması amacıyla rıhtımın bulunduğu kısmın geçici olarak dolgu malzemesiyle doldurulduğu belirtilmektedir. Yapının, yapılacak kazılar sonrasında Roma rıhtımı olarak düzenlenmesi ve restore edilmesi yönünde bir yaklaşım bulunduğu ifade edilmektedir.