1856 Yılında İmzalanan PARİS antlaşması sonucu OSMANLI  İmparatorluğunun  Avrupalaşmak mecburiyeti olarak Maârif Nezareti 1860 yılında Vilayet  Liva ve Kasabalarında  Rüştiye mekteplerinin açılması için emir verilmiştir. O zamanlarda Isparta Livasının bağlı bulunduğu Konya Vilayetinin merkezinde ve diğer Livalarında hiçbir teşebbüs yok iken Isparta Livası Kaymakamı bulunan Ali Necip Beyin gayret ve hizmetlerini takdir eden memleket Maarif perverleri şimdiki Milli Eğitim Müdürlüğünün bulunduğu binanın yeri istimlak edilmiş, toplanan 135 bin kuruluşla bir kütüphane, kışlık ve yazlık dershaneler ile üç büyük salondan oluşan ahşap bir Rüştiye Mektebi binası yapılmaya başlanmıştır. Mektebin inşaatı, 1.katı yığma taş, 2. katı kesme köfke, 3. katı da ahşap olarak1861 Yılında tamamlanmıştır. Büyük bir törenle açılışı yapılmıştır. Açılış tarihi bir taş kitabeye işlenerek binanın bir köşesine yerleştirilmiş. Ancak; l9l4’te meydana gelen büyük depremde hasar gören binanın 3.katının bazı köşeleri çatlamış ve yıkılmış olduğundan bu kat tamamen alınmıştır.  Binanın tamir ve tadilatı esnasında açılışını belirleyen taş kitabe bu esnada kaybolmuştur. Binanın yapımı sürmekte iken, ilk rüştiye 1860 da şimdiki Cumhuriyet İlkokulunun yerine Sadrazam Halil Hamit Paşa’nın Isparta’lı Hacı Zeynep için 1791 yılında yapılan İrfaniye Medresesinde eğitim ve öğretime başladı. Ertesi sene 1861 yılında yapılan yeni bina bitmiş , medresede okuyan Türk çocuklarından başka 15 Rum, 5 Ermeni öğrencinin de kaydı yapıldı. Okulda Türkçe resmi kitabet, Farsça, Ahlak, Hesap, Hendese, Cebir, Tarih, Coğrafya dersleri okutuluyordu. Maarif nezaretince birinci Muallimliye Yalvaçlı Mehmet Necati Efendi, ikinci Muallimliye Bosnalı İbrahim Efendi tayin edilmişlerdi.

1870 Ders yılında okulda okuyan öğrenci sayısında büyük artışlar meydana gelince, 1871 yılında Müderrislerinden, Müderris Giresunoğlu Osman Efendi’nin başkanlığında öğretmen ve halktan müteşekkül bir komisyon kurularak Rüştiye okuluna alınacak öğrenciler için bir şartname hazırlanmıştır. Rüştiye Mektebinde 42 sene zarfında bir çok talebe yetiştirilmiş, bunlardan 500 kadar Subay  adli ve Mülki memur, Profesör ve öğretmen olmuş pek çok esnaf, sanatkar ve Tüccar yetişmiştir. Isparta Erkek Rüştiyesi 19 Ağustos 1902 tarihinde altı sınıflı Liva İdadisi (Lisesi) 1904 senesinde son sınıfı lâv edilerek beş sınıflı liseye dönüştürüldü. Müdürlüğün de Sinoplu Mehmet Tevfik Bey getirildi. Isparta İdadisi olarak varlığını 1905 yılına kadar sürdürmüş maarif vekaletinde yapılan değişikler sonucu söz konusu tarihinden itibaren Isparta Ortaokulu olmuştur. 1927 yılından itibaren kız öğrenci alınmaya başlanmış. Binanın yetersiz kalması sonucu 1928 yılında 2.000 Lira harcanarak zemin katta iki oda ile Tavan arasıda imar edilerek dershane sayısı artırılmıştır. Binanın yetersiz kalması sonucu 1930 senesinde okulunu kuzey cephesindeki (Şimdiki öğretmenevinin yapıldığı) 5.813 metrekarelik bahçe 2325 Liraya istîmlak edilerek dört deshaneli ek binasının inşaatına 1931 de başlanılmış ve bu ek binasına 14.831 Lira harcanarak 1932 senesinde hizmete girmiştir. Fizik ve kimya Labaratuvarları bu binada yer almıştır. Mevcut kütüphanesi eski mebuslardan Böcüzade Süleyman Sami Bey’in 500 Cilte yakın eserini kütüphaneye bağışlaması sonucu bir kat daha zenginlik kazanmıştır.

            Isparta Ortaokulundan 1924 – 1954 seneleri arasında 2.193 öğrenci mezun olmuş, ancak bu mezun olan gençler büyük zorluklarla Lise tahsillerini civar illerinin liselerinde südürmüşlerdir. Ispartada altı adet ortaokulun mezunları lise tahsillerini çevre illerin liselerinde takip etmek zorunda kaldıkları için 1951-1952 öğretim yılında “Isparta’da Özel Lise Açma ve Yaşatma Derneği” isimli bir halk teşekkülü eski halk evi binasında bir özel lise açmıştır. Lise ilk yılını iki şubeli ilk sınıfı ile başarılı olarak tamamlamıştır. Bu özel lise Milli Eğitim Bakanlığının 18 Temmuz 1952 tarih ve 97 sayılı kararı ile Isparta lisesi’ne çevrilerek ortaokulla birleştirilmiştir. Isparta Lisesi İlk mezunlarını 1954-1955 öğretim yılının yaz ve güz dönemlerinde 15’i Fen kolundan, 30’u Edebiyat kolundan olmak üzere toplan 45 öğrenci ile vermiştir. 27 Mayıs 1960 Askeri harekatına kadar adı Isparta Lisesi olan, okul bu harekatta Şehit olan Isparta’lı Teğmen Ali İhsan Kalmaz’ın adını almış 1961-1962 Öğretim yılı başında eski binadan şimdiki Eğitim ve Öğretiminin olduğu binaya taşınmıştır. 1969 Yılı Eylül ayına kadar Ortaokul ve Lise birlikte iken, bu tarihten itibaren Ortaokul Merkez Ortaokulu adı ile (Şimdiki Hilmi Dilmen Ortaokulu) maruf binaya taşınması sonucu varlığını müstakil lise olarak sürdürmektedir. İlin tek lisesi oluşu nedeniyle öğrenci sayısının çok fazla artması sonucu 1981- 1982 öğretim yılında çift öğretime geçmiştir. 1988-1989 Öğretim yılında lise Isparta ilinde yeni liselerin açılması sonucu yeniden normal eğitim ve öğretimine geçilmiştir. Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığının 22.11.1985 Tarih ve 44249 sayılı Olur’ları ile okulun adı  ” ISPARTA LİSESİ” olmuştur. Daha sonra Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim genel Müdürlüğü’nün 13.05.1992 Tarih ve 11084 Sayılı emirleri ile adı tekrar ” ISPARTA ŞEHİT ALİ İHSAN KALMAZ LİSESİ ” olarak değiştirilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı’nın Anadolu Liseleri ile Yabancı Dil Ağırlıklı Liselerin kademeli olarak Anadolu Lisesi adıyla tek program altında birleştirilmesi kararıyla birlikte Bakanlığın 05.07.2005 tarih ve 7374 sayılı olurlarıyla 2005-2006 öğretim yılından itibaren  “Şehit Ali İhsan Kalmaz Anadolu Lisesi” adını almıştır.