Veli Dede Türbesi ve türbenin yakınında bulunan ancak günümüze ulaşamayan Onacak Tekkesi ile ilgili en erken tarihli arşiv belgeleri H. 978 / M. 1570-71 tarihlidir (burdurmuzesi.gov.tr, 2009). Türbe’de gömülü olan Veli Dede’nin Osmanlı dönemi tıp âlimlerinden olduğu ve tekkesinde akıl hastalarını ilmî usullerle tedavi ettiği bilinmektedir. Tekke, Veli Dede’den sonra da akıl hastalarının tedavi edildiği bir merkez olma özelliğini geç dönemlere kadar korumuştur. Hatta günümüzde de, halk arasında buranın şifalı bir yer olduğuna inanılmaktadır. Bu tıp merkezinden sadece türbe yapısı günümüze ulaşabilmiştir. Günümüzde oldukça harap durumda olan Veli Dede Türbesi, Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 21.01.1993 tarih ve 1737 sayılı kararıyla koruma altına alınmıştır.

Ongen planlı ve tek kubbeli bir yapıdır. Yapının ana beden duvarları yığma taştan inşa edilmiştir. Ancak ana beden duvarlarında yer yer düzgün kesme taş ve tuğla kullanıldığı da görülür. Kubbe ise tuğla ve derz dokuludur. Kubbenin üzerine sonradan yapılan onarımda ahşap ve sac plakalardan yapılmış bir külah eklenmiştir. Yapı içte ve dışta tamamen sıvalıyken, sıvaların büyük bölümü zamanla dökülmüştür. Yapının bazı kenarlarında, duvarların üst bölümlerinde küçük pencere açıklıkları bulunur. İç mekânda ise her kenara, yerden bir metre kadar yükseklikte yer alan nişler açılmıştır. Yapıya girişi sağlayan kapı yuvarlak kemerli bir açıklık şeklindedir ve bunun hemen üzerinde sivri kemerli bir niş bulunur. Bu nişin içerisinde dairesel bir kitabe yuvası bulunmakla birlikte, kitabe günümüze ulaşamamıştır.1

  1. BURDUR İLİNDE TÜRK MİMARİSİ ↩︎