Ayn Melha Çeşmesi, Mardin ili, Artuklu ilçesi, Gül Mahallesi’nde yer almaktadır. İnşa kitabesi olmayan çeşmenin, ne zaman ve kim tarafından yapıldığı bilinmemektedir. İnşa tekniği, kullanılan malzeme ve plan özelliklerinden hareketle yapının 18./19. yy’da inşa edildiği düşünülmektedir.Yığma tekniği ile inşa edilen çeşmenin yapımında, kesme taş kullanılmıştır. Yuvarlak kemerli olan çeşme, bağımsız meydan çeşmeleri grubuna girmektedir. Tek havuzdan oluşan yapının çeşme nişi, 2,25m genişliğinde, 2,40m derinliğinde ve 2,33m yüksekliğindedir. Üst örtüsü içten beşik tonoz; dıştan ise düz dam şeklinde yapılan çeşmenin batı duvarında, yerden 0,55m yüksekliğinde metal yapımı lüle bulunmaktadır. Lülenin üzerinde dikdörtgen formlu bardaklık mevcuttur. Çeşmenin niş kemerinde, içinde geometrik ve bitkisel motiflerin olduğu bir kilit taşı yer almaktadır. 2007 yılında restorasyon geçiren çeşmeye bazı eklentiler yapılmıştır. Çeşme duvarındaki taşlarda, yüzey kirliliği, renk bozulması ve biyolojik bozulmalar gözlemlenmektedir. Taşlarda gözlemlenen derz boşalması sonucu oluşan boşluklar geleneksel ınkara harcı ile doldurulmuştur. Tonozun üst kısmının sıvandığı ve tonozun üst kısmında yer yer dökülmelerin olduğu tespit edilmiştir. Çeşme içindeki taşlarda beşeri tahribat saptanmıştır.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 222. ↩︎