19. yüzyıl başlarında Sadrazam Derviş Mehmed Paşa tarafından yaptırılan Kütüphane, yapının banisinin Derviş Mehmed Paşa olmasına rağmen, uzun yıllar mütevelli ve hafız-ı kütüplük görevlerini yürüten Esad Efendi’nin ismiyle de anılmıştır (Şahin, 2002:51). Yapının inşa kitabesi 1914 depreminde yerinden düşmüş ve daha sonra da yok olmuştur. Ancak kitabenin metni tarihi kaynaklar vasıtasıyla günümüze aktarılabilmiştir (Erdem, 1940: 47). Orijinal yapının kurşun kaplı bir kubbesinin bulunduğu bilinmektedir. Ancak, 1914 depreminden sonra burada bulunan kitaplar başka yere nakledilmiş ve yapı mütevellilerin elinde kalmıştır. Mütevelliler de zaten hasar görmüş olan binanın kubbesini tamamen yıkarak kubbe yerine bir çatı inşa etmişlerdir (Şahin, 2002:51). 1881 yılında 1260 kitap, 1893 ila 1903 yılları arasında da 4500 kitap ile Osmanlı kütüphaneleri arasında sayılı kütüphanelerden bir olan Derviş Mehmed Paşa Kütüphanesi’nin kitaplarının 1687 adedi halen Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesinde, 625 adedi ise restorasyon için İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi’ndedir (Özata, 2009: 28-29). Yapı zaman içerisinde özel mülkiyete geçirilmiş ve uzun yıllar konut olarak kullanılmıştır. Zamanla bir harabeye dönen yapı, 2009 yılında mal sahibi görünen kişi tarafından yıktırılırken güvenlik güçleri tarafından suçüstü yapılarak yıkım durdurulmuştur. Tescillenerek koruma altına alınan yapı, Burdur Belediyesi’nin girişimleriyle 2012 yılında restore edilmiştir.1

İnşa Kitabesinin Transkripsiyonu:

Bul hayır hazret-i Derviş Paşa
Ameli hayırdır hep yanında

Nice evkaf imaret buldu
Dest-i pür feyzi sevap dadında

Nakiyümün hepsi mebzuldür
Cami ve su abadında

Beyt-i mukattadır tarih dedim
Nurya methi inşadında

Kâni pürdür karabet buldu
Bu kütüphaneyi niyadında

  1. BURDUR İLİNDE TÜRK MİMARİSİ ↩︎
✶ Medya