Yapım tarihi kesin olarak bilinmeyen Erkilet Kaya Kilisesi, iki katlı olarak kaya içerisine oyulmuştur. Güneyde yer alan bir açıklık giriş bölümü olarak düzenlenmiştir. Günümüzde büyük oranda tahribata uğramış olmakla birlikte mevcut kalıntılardan yapının plan tipi değerlendirilebilmektedir. Buna göre kilise, düzgün olmayan dikdörtgen planlı, iki nefli bir düzene sahiptir. Naos bölümü iki kubbe ile örtülmüş, yan mekânlar ise tonozlarla kapatılmıştır. Üst örtüyü taşıyan üç payeden yalnızca biri sağlam olarak günümüze ulaşmıştır.

Ana apsisin kuzeyinde yer alan yan apsiste, kayanın oyulmasıyla biçimlendirilmiş oturma sekisi (synthronon) bulunmaktadır. Kuzey ve batı duvarlarında farklı boyutlarda yuvarlak kemerli nişler yer alır. İç mekân duvarlarında alçı kalıntıları, burada fresklerin bulunduğunu göstermektedir. Ancak söz konusu freskler zamanla büyük ölçüde deforme olduğundan, mevcut hâliyle ikonografi ya da üslup hakkında bir değerlendirme yapılamamaktadır. Kilisenin üst katında ise kaya oyma tekniğiyle oluşturulmuş iki mekân mevcuttur.

Yapı, II. Derece Arkeolojik Sit alanı içerisinde yer almakta olup, I. Grup korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Bu doğrultuda tescil fişi onaylanmış, ilgili şerhler tapu kayıtlarına işlenmiş ve onarım projelerinin hazırlanarak Koruma Bölge Kuruluna sunulması kararlaştırılmıştır. Günümüzde kilise, hem arkeolojik hem de mimari açıdan korunması gereken kültürel miras niteliği taşımaktadır.

✶ Medya