1238-46 arasında Sultan Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Mahperi Hatun tarafından yaptırılmıştır.1

Ezinepazar Kervansarayı (İnepazarı Hanı / Çavuş Han), Amasya’nın Aydınca–Ezinepazar köyü yakınlarında, Amasya–Tokat–Sivas arasında uzanan tarihi Anadolu orta kol güzergâhı üzerinde yer alan bir kervansaraydır. Yapı, aslında Selçuklu dönemine ait daha eski bir hanın temelleri üzerine kurulmuş, Osmanlı döneminde ise özellikle 1650/51 (H. 1060) yılında Mehmed Çavuş tarafından onarılarak yeniden düzenlenmiştir.

Han yaklaşık 38 × 16,5 m ölçülerinde uzunlamasına bir dikdörtgen planlıdır ve tek giriş batı kısa cephesindedir. İç mekân üç nefli bir büyük salon şeklindedir; ortadaki nef daha geniş ve yüksektir. Üzeri tuğla tonozlarla örtülüdür ve yapı içinde taş ayaklar ve kemerlerle desteklenen bir sistem bulunmaktadır. Duvarlar moloz taş ve onarım harcıyla yapılmış, dış cephede ise belirgin payandalar kullanılmıştır. Yapının en dikkat çekici öğelerinden biri giriş portalı ve üzerindeki kitabeli mermer levhadır; burada Mehmed Çavuş’un hayır amacıyla yapıyı restore ettirdiği anlatılır.

Yapı, 20. yüzyılda araştırmacı sanat tarihçisi Kurt Erdmann tarafından incelenmiş ve onun değerlendirmelerinde özellikle plan tipi ve Selçuklu kökenli olmasına rağmen Osmanlı döneminde yeniden şekillendirilmiş olması vurgulanmıştır. Erdmann, yapının bazı bölümlerinin Selçuklu döneminden kaldığını, Osmanlı müdahalesiyle ise önemli değişiklikler geçirdiğini düşünmüştür.

Kervansaray, 2007 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiş, 2008 yılında ise araştırmacı Robin Wimmel tarafından ziyaret edilmiştir. Günümüzde yapı zaman zaman etkinlikler için kullanılmakta olup, gelecekte restoran gibi işlevlere dönüştürülmesi planlanmıştır.2

Genel olarak Ezinepazar Hanı, Selçuklu altyapısı üzerinde Osmanlı döneminde yeniden işlevlendirilmiş, orta ölçekli ve geç dönem kervansaray tipini temsil eden önemli bir yapı olarak değerlendirilmektedir.

  1. Kurt Erdmann, Das anatolische Karavansaray des 13. Jahrhunderts. Erster Teil. Katalog – Abbildungen (Berlin: Verlag Gebr. Mann, 1961), 158–160, Han No. 45. ↩︎
  2. Robin Wimmel, Architektur Osmanischer Karawanseraien: Stationen des Fernverkehrs im Osmanischen Reich, vol. 2 (PhD diss., Technische Universität Berlin, 2016), 65-68, DOI:10.14279/depositonce-5468. ↩︎

✶ Kaynaklar