Yeri ve Konumu: Arapgir İlçesi, Eski Arapgir Köyü (Karaca) Köyü, köyün girişinde köy meydanında üç tane dut ağacı arasında yer almaktadır.
Bugünkü Durumu: Günümüzde kullanılmaya devam eden çeşmenin genel olarak orijinal halini korumaya çalışmış olmasına rağmen 2013 yılında yapılan restorasyondan sonra, kitabesi mermer blok taş üzerine gömülmüştür. Orijinal olan suyun aktığı kanalı ve dinlenme sekisi yerinden alınmış çeşme yan duvarının yanına bırakılmıştır. Orijinal olan su lülesi de çıkarılıp meydanda duvar içerisinde yapılan başka bir çeşmeye takılmıştır. Kesme taş aralarında sıva izleri görülmekte olup çıkarılan yalağın yerine kaba harçla yeni bir yalak yapılmıştır. Günümüzde çeşmenin üst örtüsü ve ön kısmı dinlenme alanı şeklinde düzenlenmiş köy halkı tarafından kullanılmaktadır.
Yaptıran: Kitabesine göre Tatar Ağası-Zade El-Hacı Osman tarafından yaptırılmıştır.
Tarihçesi: Kitabesine göre H.1267 (M.1849) yılında yaptırılmıştır.
Kitabesi: Su oluğunun üst kısmında bulunan sivri kemer nişi içinde 69×58 cm ölçülerindeki köfeki taştan, dikdörtgen kitabe üzerinde 10 satırlık Arapça harflerle yazılmış Osmanlıca kitabesi vardır.
Kitâbenin Metni:
BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM: “VE SEKÂHUM RABBUHUM ŞARABEN TAHURAN
TEVFİK-İ RABBÂNÎ EYLEDİM HAYRÂT-I NİYÂZIMDIR CENNAT KADI
SAHİBU’L-HAYRAT TATAR AĞASI-ZADE EL-HACI OSMAN …… DÜNYA…
MAĞFİRET-İ BEKA VİR NECAT İCRA EYLEYE FETH-İ ARİFE
ŞAYESTE OLDI İKRAR EVKAF-I ECDAD……
HASENEYNE RUH-İ PAKİNE VİR SALÂVAT-I TAHİYYATEN
ZERRİNİ ÇIKAR CEVHERİNDEN DOĞAR NİCE EYLEYE DARB,
İÇ BU CEVAHİR-İ ÇEŞMEDEN ÂB-I HAYAT ………………….
EBİ HABBAB
SENE: 1267

✶ Kaynaklar