Varna’nın merkezinde yer alan Kırık Câmi, 1828- 1829’da, şehirdeki Rus işgali esnasında Aziz Nikola ismiyle kiliseye dönüştürülmüş, Edirne Antlaşması’nın ardından Rusların Varna’yı terk etmesiyle birlikte tekrar câmiye çevrilmiştir. Türk- Rus Savaşı’nın ardından yıkılan askerî istihkâmlar ve surlar, Sultan II. Mahmud’un fermanıyla tekrar yapılmıştır. Bu onarımlar sırasında Kırık Câmi de onarılarak tekrar eski işlevine döndürülmüştür.

Varna Arkeoloji Müzesi’nden H. V. Shkorpil Rusların kiliseye dönüştürdüklerinde minâre alemindeki hilâlin üstüne haç eklediklerini, sonradan [muhtemelen tekrar câmiye dönüştürülünce] haçın kırıldığını, bundan dolayı halkın câmiyi Kırık Câmi olarak isimlendirdiğini yazmıştır.

Varna’daki Kırık Câmi’nin, Atik Câmi veya Eski Câmi isimleriyle bilinen Mehmed Çavuş Câmii olması muhtemeldir. Şeyhülislâm A. Hikmet Bey’in, bu câminin Rus işgalinden sonra kale ile beraber Said Paşa tarafından onarıldığını yazması da bunu desteklemektedir. Kırık Câmi’yi kilise olduktan sonra tekrar câmi hâline getiren de Said Paşa olmalıdır.

Kırık Câmi, 1829’dan sonra tekrar aslî işlevinde kullanılmış ve muhtemelen Varna’daki Osmanlı eserlerinin imar çalışması gerekçeleriyle yıktırıldığı yıllarda yok edilmiştir. H. V. Shkorpil’in haritasını günümüz haritası ile birlikte incelediğimizde câminin Aziziye ve Hayriye Câmilerinin arasında kaldığı görülmektedir.

Bu alanda, günümüzde metropolitliğin de bulunduğu Meryem Ana Katedrali yer almaktadır. Bu durum, Kırık Câmi’nin yıktırılarak yerine katedral inşâ edildiğini göstermektedir.[1]

Kaynak:

[1] Yılmaz, M. E. (2023). Kiliseye Çevrilen Türk Eserleri (pp. 190-193). YTB Yayınları. | Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (ytb.gov.tr)

✶ Medya

✶ Kaynaklar