Kuyuburnu Kalesi, Mardin ili, Derik ilçesine 10,8km uzaklıkta bulunan Bayraklı (Gırêsor) Mahallesi’nin Değirmenli (Susik) Mezrası’nda yer almaktadır. Yöre halkı tarafından “Kela Poza Bira” olarak adlandırılan kale, Değirmenli (Susik) Mezrası’nın yaklaşık 3km doğusunda, bölgeye hakim yüksek dağın güney yamacında yer almaktadır. Yerleşim yeri, arazinin tabii özelliklerinden yararlanılarak tahkim edilmiştir. Kale, doğu-batı doğrultusunda 135m, kuzey-güney doğrultusunda 40m ölçülerindeki bir alana yayılmaktadır. Kalede gerçekleştirilen belgeleme çalışmalarında, yerleşimin kuzeydoğu ve güneybatı kesimlerinde sur duvarına ait kalıntılar, temel seviyesinde korunmuş 1 adet mekân, sarnıç ve basamaklar tespit edilmiştir. Kalenin yapısal özelliğine bakıldığında, sur duvarları genel anlamda ana kaya üzerine oturtulmuş, büyük boyutlu, kabaca yontulmuş kireçtaşı blok taşlardan inşa edilmiştir. Kalenin kuzeydoğusundaki duvarı, tahribattan kaynaklı yer yer kesintiye uğramakla birlikte yaklaşık 35,0m uzunluğunda ve 3,00m yüksekliğindedir. Kuzeydoğu sur duvarının batısında benzer mimari yapı elemanlarından inşa edilmiş ve iki girişi bulunan ancak üst örtüsü yıkılmış bir mekân bulunmaktadır. Mekân içerisindeki açıklıktan olasılıkla burasının bir gözetleme kulesi olduğu düşünülmektedir. Kalenin güneybatısında yer alan sur duvarı, gerek korunan bölümleri, gerekse de temel izleri göz önüne alındığında yaklaşık 120m uzunluğunda olup 0,90-3,00m arasında değişen bir yüksekliğe sahip olduğu saptanmıştır. Kalenin kuzeydoğusunda yer alan sur duvarı, harçsız ve kuru duvar tekniği ile yapılmışken güneybatı sur duvarında bağlayıcı unsur olarak harç kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca kalenin güneybatı sur bedeninde, dışa çıkıntı yapan ve kısmen korunmuş 4 adet payanda bulunmaktadır. Kalenin doğu bölümü, dağlık topografyaya bağlı kalarak hafif ovallik göstermekle birlikte bu bölümde sınırları tam olarak belirlenemeyen mekân izleri yer almaktadır. Sur bedeninin dış kısmında, ana kayaya oyulmuş 4 adet yuvarlak ağızlı, armudi biçimli bir gövdeye sahip sarnıç mevcuttur. Sarnıçların ağız çapları 1,00-2,00m; korunan derinlikleri ise 7,00m-9,00m arasında değişmektedir. Kayalık alanda yağmur sularını sarnıçlara ileten kanallar bulunmaktadır. Yoğun tahribata maruz kalan kalenin giriş kısmı belirlenememiştir. Kalede yapılan yüzey taramasında, Geç Antik Çağ’a tarihlendirilen Brittle Ware seramik örneği, turkuaz sırlı Orta Çağ seramik parçaları ile tanımlanamayan bir grup amorf nitelikli seramik tespit edilmiştir. Yoğun tahribat gören yerleşim yerinde mimari yapılara ait blok taşlar, dağ yamacına dağılmış, duvarlarda doğal etkenler nedeniyle kararma, aşınma, biyolojik oluşumlar ve parça kopmaları gözlemlenmiştir.

1.Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt III, s. 212