Pammegiston Taksiarhon Kilisesi, 1834 yılında Osmanlı döneminde Kütahya’nın Karamanlı olarak anılan, büyük ölçüde Türkçe konuşan Rum Ortodoks cemaati tarafından kullanılan bir ibadethane olarak inşa edilmiştir. Buradaki Karamanlı adı, Karaman bölgesinden gelmeyi değil, Anadolu’daki Türkçe konuşan Rum Ortodoks topluluklarını ifade eder. Yapı üç nefli bazilikal planlıdır ve Rum kaynaklarında üçlü ithaflı (trisypostati) bir kilise olarak; Pammegiston Taksiarhon, Hagios Haralambos ve Hagios Minas’a adanmış şekilde kaydedilir. Pammegiston Taksiarhon, Başmelekler Mihail ve Gavriil’e yönelik ithaf olduğundan yapı Türkçe kaynaklarda Başmelekler Kilisesi adıyla anılmıştır. Aya Haralambos Kilisesi adı ise kilisenin diğer ithaflarından Hagios Haralambos’tan kaynaklanır; Hagios Minas da üçüncü ithafıdır. Dolayısıyla bunlar ayrı yapılar değil, aynı kilisenin farklı ithaflarından türeyen adlardır. Nüfus Mübadelesi sonrasında Rum Ortodoks cemaatinin Kütahya’dan ayrılmasıyla kilise terk edilmiş, yapı önce Hazine’ye geçmiş, 1955’te ise Kızılay tarafından satın alınmıştır. Kilise, 11 Haziran 1967 tarih ve 3517 sayılı kararla kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. 30 Haziran 2012’de Kütahya’dan mübadeleyle ayrılan Rumların çocuk ve torunlarından oluşan yaklaşık 130 kişilik bir Ortodoks grup kiliseyi ziyaret etmiş; Bursa Metropoliti Elpidophoros Lambriniadis’in katılımıyla kilisenin bahçesinde ataları için dua edilmiştir. Bu ziyaret sırasında kilisede ayin yapılmamıştır.

✶ Medya