Pirê Merdan Türbesi, Mardin ili, Artuklu ilçesi, Elmabahçe (Tızyan) Mahallesi’nin 1,87km güneyinde yer almaktadır. Pirê Merdan adındaki zatın, bölgede saygı duyulan ve sevilen Sultan- Şeymus (Şeyh Mussa Ezzuli)’nin 12 halifesinden biri olduğu belirtilmektedir. İnşa kitabesi bulunmayan türbenin, ne zaman yapıldığı bilinmiyor. Türbenin yapımında kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır. Türbenin etrafı ihata duvarı ile çevrelenmiştir. Türbeye avlunun batısında bulunan 0,80m genişliğinde, 1,0m derinliğinde ve 1,70m yüksekliğindeki taş lentolu dikdörtgen formlu giriş açıklığından geçiş sağlanmaktadır. Türbe içten, doğu-batı yönünde 4,45m, kuzey-güney yönünde 3,80m ölçülerinde ve dikdörtgen planlıdır. Türbenin güneybatı köşesinde Pirê Merdan’a ait mezar bulunmaktadır. Türbenin güneyinde sivri kemerli niş, doğusunda ise mazgal pencere açıklığı bulunmaktadır. Türbenin üzeri, kare kaide üzerine oturtulan kubbe ile örtülüdür. Türbe, farklı dönemlerde yenileme çalışması görmüş kasnak ve kubbe sıvanarak yeşil renge boyanmıştır. Türbenin doğusunda dikdörtgen formlu giriş açıklığından geçiş sağlanmaktadır. Avlunun kuzeyinde bir adet mezar bulunmaktadır. Mezarın üzerinde herhangi bir kitabe ve süsleme öğesine rastlanılmamıştır. Türbenin batısında büyük oranda yıkılmış, günümüze temel izleri gelebilmiş ve yöre halkı tarafından mescit olduğu iddia edilen yapının temel izleri bulunmaktadır.1

  1. Mardin İli Kültür Envanteri, Cilt I, s. 60. ↩︎