Hankusner Surp Astvatsatsin Kilisesi, Van’ın tarihî Aygestan (Bağlar) bölgesindeki Hankusner Mahallesi’nde bulunan Ermeni Apostolik kilisesiydi. Houshamadyan’a göre kökeni 10. yüzyıla veya daha eskiye götürülen yapı, 13.–16. yüzyıllar arasında manastır olarak kullanılmış, 1648 depreminden sonra terk edilmiş, 19. yüzyıl başlarında yeniden mahalle kilisesine dönüştürülmüştür. 1860 ve 1890’da onarılan kilisenin yanında 200’den fazla öğrencisi bulunan bir erkek ilkokulu vardı. 1896 olaylarında kilise ve yan yapıları yıkılmış, ardından yeniden inşa edilmiştir. Yapı kubbeli, ahşap çatılı olup kubbesi dıştan sekizgen ve sekiz pencereliydi.

H. F. B. Lynch, 1898’de kiliseyi ziyaret etmiş ve onu Akköprü Deresi’nin karşı kıyısında, Toprakkale’nin eteğinde bulunan küçük ve mütevazı bir kilise olarak tarif etmiştir. Lynch ayrıca Mıgırdiç Khrimyan’ın uzun yıllar burada vaaz verdiğini ve yakındaki eski evinin daha sonra kız okulu olarak kullanıldığını belirtir. Kilise 1915’e kadar kaynaklarda mevcut görünmekle birlikte günümüze ulaştığı doğrulanmış bir kalıntı bilinmemektedir.

Şahabettin Öztürk’ün Lynch’in Van planını işleyerek hazırladığı haritada yapı, Akköprü Suyu’nun hemen kuzeyinde ve Toprakkale’nin doğu-güneydoğusunda yaklaşık olarak işaretlenmiştir; bu nedenle günümüzde verilebilecek konum kesin parsel değil, yaklaşık tarihî konumdur.

✶ Medya