Taşlıburun Burcu kalıntısı, Erciyes Dağı’nın kuzey eteklerinde yer alan antik Eusebeia (günümüzdeki Kayseri Eski Şehir) şehrini çevreleyen sur sisteminin bir parçası olarak değerlendirilir. Beştepeler’in kuzey ucunda konumlanan bu burcun, kuzeye doğru uzanan sur kalıntılarıyla bağlantısı hâlâ gözlemlenebilmektedir. Söz konusu surlar, Kayseri Ovası’nın batı kesimlerini gözetleyip kontrol etme işleviyle konumlandırılmıştır.

Tarihî verilere göre bu savunma yapılarının inşasına birinci yüzyılın sonlarına doğru başlanmış, inşa süreci birkaç yüzyıl devam etmiştir. Dördüncü yüzyılın ilk yarısından itibaren şehrin ovaya doğru genişlemesiyle birlikte surlar ve burçlar kullanılmaz hâle gelmiş, zamanla terk edilmiştir. Bu dönemlerde, Ambar Ovası’nın bataklık olduğu düşünüldüğünde, burcun tepelerin eteklerinden gelen yolları –özellikle Çukurova ve Ankara istikametinden gelen güzergâhları– kontrol etme amacı taşıdığı anlaşılmaktadır.

Kaynaklara göre Roma İmparatoru III. Gordianus döneminde (MS 241), doğudan gelebilecek Pers tehdidine karşı Kayseri surları onarılmış ve bu durum, aynı dönemde şehrin bastığı sikkelerde “ENTİX” (surla çevrili) ibaresiyle belirtilmiştir. Taşlıburun Burcu’nun da bu tarihlerde ya inşa edildiği ya da onarıldığı düşünülmektedir.

Günümüze burcun yalnızca sınırlı kısmı ulaşabilmiştir. Mevcut kalıntılar arasında sur duvarı üzerinde yer alan iki dikdörtgen planlı burç ve bu burçları birbirine bağlayan bir duvar parçası bulunur. Burcun çevresi günümüzde Asrî Mezarlık ile çevrilidir.

Burçlardan kuzeydeki yapı 8,5 x 5,6 m ölçülerinde ve 18,6 m yüksekliğindedir. Bu burç, düzensiz dikdörtgen bir plan göstermekte olup beden duvarlarının dışına 4,5 m, içe doğru ise 2 m taşmaktadır. Güneydeki burç ise 8,6 x 5,2 m ölçülerinde ve 7,5 m yüksekliğindedir; dışa 5,3 m, içe doğru ise 1,8 m taşkınlık göstermektedir. İki burcu birleştiren duvarın uzunluğu yaklaşık 19 m’dir; bu duvarın bugünkü kalıntıları ortalama 2,5 m yüksekliğindedir ve kalınlıkları 1,2 ile 2,6 m arasında değişmektedir.

Yapının inşasında farklı nitelikte taşlar tercih edilmiştir: alt kısımlarda ve köşelerde düzgün kesme taşlar, üst bölümlerde ise kaba yonu taşlar kullanılmış; moloz taşlar ise iç dolguda yer almıştır. Tüm taş malzemeler, horasan harcıyla birbirine bağlanarak sağlamlaştırılmıştır.

✶ Medya

✶ Kaynaklar