Süleyman Han Camii veya halk arasında Kale Üstü Camii olarak bilinen yapının ilk inşa tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’sinde, yapının geçmişte Ermeniler tarafından Vank (manastır) adıyla anılan bir kilise olduğu ve sonradan mescide dönüştürüldüğü aktarılmaktadır. Ancak bu Hristiyanlık dönemi kullanımını doğrulayan kesin arkeolojik kanıtlar bulunmamaktadır. Evliya Çelebi’ye göre cami, 1533-1534 yılında Kanuni Sultan Süleyman tarafından onarılıp genişletilmiş ve bu dönemde kubbeli bir biçim kazanmıştır. 1655 depreminde hasar gören yapı, sonraki onarımlarda kerpiç duvarlı ve düz toprak damlı olarak yeniden düzenlenmiştir. Caminin bu görünümü 19. yüzyıla ait gravür ve fotoğraflarda belgelenmiştir. Kareye yakın dikdörtgen planlı yapının doğusunda, kare prizmal kaideli ve silindirik gövdeli, kesme taştan inşa edilmiş minaresi bulunmaktadır.

20.yüzyılın başlarında büyük ölçüde tahrip olan camiden geriye kıble duvarının bir bölümü ile üst kısmı yıkılmış minaresi kalmıştır. 1987-1988 yıllarında Prof. Dr. Taner Tarhan başkanlığında yürütülen arkeolojik kazılarda caminin harimi ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda yapının altında daha eski bir mekâna ait duvar kalıntıları da tespit edilmiş, ancak bunların işlevi ve camiyle ilişkisi kesin olarak belirlenememiştir. Restitüsyon ve restorasyon çalışmaları sonucunda özgün kalıntılar korunarak kerpiç duvarlı ve düz damlı biçimde yeniden inşa edilen cami, 17 Eylül 2010 tarihinde ibadete açılmıştır. Ancak 2023 yılında gerçekleştirilen yeni rekonstrüksiyon kapsamında önceki uygulama kaldırılarak yapı, taş duvarlı ve kubbeli biçimde yeniden inşa edilmiştir. Çalışmaların ardından 19 Nisan 2024 tarihinde yeniden ibadete açılmıştır.

✶ Medya