Bitlis Tatvan Yolu arasında yeralan han H.983/M.1575-1576 yılında Hüsrev Paşa (Köse) tarafından yaptırılmıştır. Han, kuzey-güney doğrultusunda muntazam dikdörtgen bir plana sahiptir.

Hanın dikdörtgen plandaki beden duvarları dıştan giriş cephesinin iki köşesindeki yarım silindirik kuzeydoğu-kuzeybatı köşe ile kuzey yanda kare payandalarla desteklenmiştir. Yapı basit saçak silmeleri ile nihayetlendirilmiştir. Hanın giriş cephesi ile kuzey cephe dışarı açılmıştır. Ortada beden duvarlarına kenar profilleri ve bezemeli bordürlerle derinleşen portal sivri kemerli ve kemer kavsarası mukarnas niş teşkil etmektedir. Kapının sağında iki pencere açıklığı görülür.kapının nişini üç kenardan geometrik süslü bordür çevreler. Portal, tonozla örtülü küçük bir hücreye açılır. Birinci kısmı takiben ikinci kapı ile ana mekana girilir. Kuzey güney istikametinde üç bölüme ayrılan mekan moloz taştan sivri beşik tonozlarla örtülmüş ve tonozlar nefleri ayıran haçvari payeler üzerine birer kesme taş kemerlerle takviye edilmiştir. Bitlis’e özgü düzgün kesme taştan inşa edilen han düz damla örtülmüştür.

Bitlis Etnografya Müzesi’nde bulunan hanın kitabesi şu şekildedir:
“Emera bi-‘imareti haze’r-ribat emıru’lumed muhibbu’l-etki(ya)
Hüsrev Başa tı sene seliise semanıne ve tis’a(mi)e“

Türkçe Anlamı:
“Takva (sahiplerini) seven, emirlerin emiri Hüsrev Paşa, 983 yılında bu ribatın yapılmasını emretti“.

Kurt Erdmann bu hanı ziyaret etti ve kitabında geçmektedir.1

Bapşin Han’ın plan ve yapı özellikleri Selçuklu hanlarına benzetilse de, özellikle Kurt Erdmann yapıyı Osmanlı dönemi olarak değerlendirir. Oluş Arık ise kesin tarih bilinmemekle birlikte, yapının büyük olasılıkla 16.–17. yüzyılda Osmanlı merkezi otoritesinin bölgede güvenliği sağladığı dönemde inşa edilmiş olabileceğini savunur.2

  1. Kurt Erdmann, Das anatolische Karavansaray des 13. Jahrhunderts, 203, Nr. 99. ↩︎
  2. Robin Wimmel, Architektur Osmanischer Karawanseraien: Stationen des Fernverkehrs im Osmanischen Reich, vol. 2 (PhD diss., Technische Universität Berlin, 2016), 15–18, https://doi.org/10.14279/depositonce-5468. ↩︎
✶ Medya

✶ Kaynaklar