Koyulhisar’a 3 km uzaklıkta, Sivas-Erzincan Devlet yolunun kuzeyindeki, Kelkit Vadisi’nin hakim konumda yaklaşık 150 m yükseklikte bir kale yerleşimidir. Kale yola dik inen yalçın kayalıklar üzerine kurulmuştur. Kalenin güney ve güney batı bölümlerinde sur duvarı bulunmaktadır. Yüzeyden toplanan seramiklerden, Aşağı kale’nin Demir Çağı’ndan Osmanlı dönemine kadar iskan gördüğü ve kalenin savunma ve yerleşim amacıyla kullanıldığını göstermektedir.

Taş ve ahşap ile oluşturulan taşıyıcı duvarlar çamur ile sıvanmıştır. Ancak yer yer dökülmeler mevcuttur. Dam ahşap hatıllar üzerinde ve topraktır. Yapını orijinal kapısı ve gençler bölümündeki iki orijinal pencere sonradan örülerek kapatılmıştır. Bunun yerine yeni bir kapı ve küçük bir pencere açılmıştır. Köyde mevcut iki evdeki genel plana yakındır. Mekân ahşap sütunlarla iki bölüme ayrılmış, yaşlılar kısmının tavanı dairesel bir ahşap tavana sahiptir. İçinde baklava dilimi şeklinde resmedilmiş bir çiçek motifi ile, iki kenarda saç örtüsü motifi işlenmiştir. Oda yaşmaklı bir ocağa sahiptir.1

Kalenin bazı duvar kalıntıları durmaktadır. Yalçınkaya üzerine inşa edilen kaleden ırmağa inen merdivenler bulunmakta ve kale bina temel izlerine rastlanmaktadır.2

Hacımurat Kalesi, Tokat’ın Koyulhisar ilçesinin batısında, Kelkit Çayı’nın geçit verdiği bir noktada, güney, doğu ve batı yönleri neredeyse tırmanılamaz sarp kayalıklar üzerine inşa edilmiş, yalnızca kuzeyden erişilebilen stratejik bir savunma yapısıdır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde doğu-batı ekseninde işlev gören ana kervan yolunun Niksar doğusundaki önemli geçitlerinden birini kontrol altında tutan kale, düzgün yonu taşından inşa edilmiş olmakla birlikte duvarları büyük ölçüde tahrip olmuştur. Tavernier, Tournefort ve Barth gibi seyyahların aktarımları kalenin 19. yüzyılın sonlarına kadar askeri amaçla kullanıldığını belgelemekte olup Barth yapının bir gravürünü de çizmiştir.3

  1. “Aşağıkale (Kale-i Zir),” Kültür Portalı, erişim tarihi 26 Nisan 2026, https://kulturportali.gov.tr/turkiye/sivas/kulturenvanteri/asagikale-kale–zr. ↩︎
  2. “Tarihi Yerler,” Koyulhisar Belediyesi, erişim tarihi 26 Nisan 2026, https://koyulhisar.bel.tr/tarihi-yerler/. ↩︎
  3. Osman Eravşar, Pembe Ayşıl Tükel Yavuz ve Gulam Muhammed Vedat Toprak, Ortaçağda Kuzey Anadolu Kervan Yolları ve Yol Üstü Kuruluşları, TÜBİTAK Araştırma Projesi No. 109K369 (Konya, Kasım 2013). ↩︎
✶ Medya

✶ İlişkili Yerler