Kayseri’nin Pınarbaşı (Zamantı) ilçesine bağlı Koçcağız mevkiinde, tarihi Zamantı Kalesi’nin eteklerinde yükselen bu mütevazı ama görkemli yapı, Dulkadiroğulları Beyliği’nin Anadolu’daki önemli mühürlerinden biridir. Yöre halkı tarafından günümüzde “Garip Türbe” veya “Öksüz Türbe” isimleriyle anılsa da, yapının kapısında yer alan orijinal kitabe bizlere çok daha derin bir tarihi bağlam sunar.

Yapının giriş kapısı üzerindeki sivri kemerli nişin içine özenle yerleştirilmiş mermer kitabe, bu taş yapının kimliğini aydınlatır. Kitabeye göre bu eser, Dulkadiroğlu Nasreddin Mehmed Bey’in oğlu Süleyman Bey tarafından 1440 (Hicri 844) yılında inşa ettirilmiştir. Bu tarih, Süleyman Bey’in babasının henüz hayatta olduğu bir döneme rastlaması açısından kritik bir epigrafik belgedir. Dahası, yöre halkının “türbe” olarak benimsediği bu yapı, kitabesinde açıkça bir “imaret” olarak nitelendirilmektedir.

Beylikler Dönemi mimarisinin karakteristik özelliklerini yansıtan yapı, düzgün kesme taştan inşa edilmiştir. Orta Çağ Anadolu Türk mimarisinde sıkça karşılaştığımız üzere iki katlı bir kurguya sahiptir:

  • Alt Kat (Cenazelik / Mumyalık): Mezar odasının bulunduğu, daha loş ve korunaklı alt zemin bölümü.
  • Üst Kat (Mescit / İmaret): Kitabedeki “imaret” vurgusunu destekler nitelikte, ibadet, toplanma ve anma ritüellerinin gerçekleştirildiği ana mekân.

Dışarıdan algılanan kitlesel duruşu ve beylikler dönemi taş işçiliğinin yalın ama güçlü oranları, yapıyı mimari açıdan incelemeye değer kılmaktadır.

Anadolu’nun çok katmanlı tarihini takip eden bir kültür rotasında Zamantı Kalesi ve çevresi, askeri mimari ile sivil/dini mimarinin nasıl iç içe geçtiğini göstermesi açısından kilit bir duraktır. Dulkadiroğlu Süleyman Bey İmareti, hem kitabesiyle hem de yöresel hafızadaki yeriyle, Orta Anadolu’nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecindeki beylik politikalarının taşa kazınmış bir kanıtıdır.

Yapının giriş kitabesinde şunlar yazmaktadır;
1 Allah
2 Benâ hâzihi’l-imârete
(Bu imareti inşa ettirdi,)
3 el-emîrü’l-kebîr el-muazzam seyyidü’l-islâm ve’l
(büyük ve görkemli emir, İslam’ın ve)
4 müslimîn Süleyman bin Dulkadır, eazze
(Müslümanların efendisi Dulkadıroğlu Süleyman,)
5 Allahu ensârehu. Târîh Rebîülevvel senete
(Allah onun yardımcılarını yüceltsin. Tarih: Rebîülevvel ayı,)
6 erba’ ve erba’în ve semâne mi’e min hicreti (844)
(hicretin sekiz yüz kırk dördü) Miladi 1440