Şemun El-Gazi Türbesi, türbenin içinde kırık durumdaki mermer kitabeden anlaşıldığı üzere H.680/M.1281 yılında Selçuklu Sultanı Kılıç Arslan oğlu Gıyaseddünya ve’d-din Keyhüsrev’in emriyle, Emir Çoban tarafından inşa edilmiştir. Kitabedeki “semanin sittemaye” ibaresi 680 tarihini ifade etmekte, bu da yapının III. Gıyaseddin döneminde tamamlandığını ortaya koymaktadır.

Türbe, İncesu’ya bağlı Şeyh Şaban Köyü’nde, halk arasında “Evliya Dağı” veya “Evliya Tepesi” olarak bilinen noktada yer almaktadır. Şemun Gazi’nin Selçukluların üzerine yaptırdığı bu türbede defnedildiği bilinmekte; başucunda iki çocuğuna ait mezarların bulunduğu ifade edilmektedir. Şemun El-Gazi’nin kimliği ve yaşadığı dönemle ilgili farklı rivayetler olsa da kesin bir bilgi mevcut değildir.

Mimari özellikler hakkında mevcut veriler kitabeyle sınırlı olup, türbenin zaman içinde geçirdiği bir onarıma işaret eden tarih güneydoğu cephesinde yer alan taş üzerinde görülmektedir. Bu taşta 1177 (M.1763) tarihi bulunmaktadır ve bu tarihin bir tamir sürecinin ardından işlendiği düşünülmektedir. Aynı taş üzerinde bulunan 8811 ibaresi belirli bir tarihle ilişkilendirilememekte; tarihin ters yazılması ise taşın sonradan yanlış yerleştirildiğini göstermektedir.

Kitabe

Emir bi-imare hazel kabr fi eyyam,
El-Sultan El-azam Gıyaseddünya ved din
Ebul feth Keyhüsrev Bin Kılıç Arslan çoban fi sene semanin sittemaye.

Anlamı:

“Bu kabir, büyük sultan, fethin babası, Kılıç Arslan oğlu Gıyaseddünya ve’d-din Keyhüsrev’in emriyle, onun zamanında Emir Çoban tarafından 680 yılında imar edildi.”