Suvermez Kervansarayı, Kayseri’nin İncesu İlçesi’ne bağlı Süksün Kasabası’nın yaklaşık 4 km kuzeybatısında, Suvermez (Kuba) Dağı’nın kuzeyinde yer almaktadır. Kervansarayın bulunduğu menzil noktası, Avanos Sarı Han’a 27 km, Kayseri kent merkezine ise 28 km uzaklıktadır. Yapı, Anadolu Selçuklu döneminde Konya ile Kayseri arasında işleyen önemli ticaret yolunun bir durağını teşkil etmiştir. Bu yol Roma ve Bizans dönemlerinden beri kullanılan güzergâhın devamıdır.

Kervansaray günümüzde bütünüyle yıkılmış durumda olup, toprak ve moloz taşlarla kaplanmış küçük bir tümsek görünümündedir. Yer yer düzgün kesme taş kaplamalar ve harçlı moloz dolgu kalıntıları izlenmektedir. Tarlada yapılan incelemelerde yapıya ait çok sayıda düzgün kesme taş bulunmuş, bunların köylüler tarafından ev yapımında kullanılmış olabilir. Yapı doğu-batı doğrultusunda yaklaşık 23 × 59 m ölçülerinde, dikdörtgen planlıdır. Plan özelliklerinden, kervansarayın açık (avlu) ve kapalı (örtülü) bölümlerden oluşan karma tipte inşa edildiği anlaşılmaktadır. Her iki bölümün eş genişlikte olduğu, kapalı bölümün ise batı kısımda bulunduğu tahmin edilmektedir. Duvarların moloz taş dolgulu, düzgün kesme taş kaplamalı olduğu değerlendirilmektedir. Kervansarayın iç planı ve düzeni hakkında kesin bilgi bulunmamaktadır. Günümüzde toprak ve otlarla kaplı olduğundan sahınların sayısı veya birimlerin dağılımı net olarak tespit edilememiştir. Ancak boyutları dikkate alındığında kapalı bölümün doğu-batı doğrultusunda üç sahınlı olması muhtemeldir.

Kervansarayın içinde mescit bulunup bulunmadığı kesin olarak bilinmemektedir. Anadolu Selçuklu kervansaraylarında genellikle mescit yapısı avlunun ortasında köşk mescit veya birimlerden biri olarak bulunmaktaydı. Ancak Suvermez Kervansarayı’nın hemen yanında bağımsız bir mescit yer aldığından, kervansarayın içinde mescit bulunma olasılığı düşük kabul edilmektedir. Ayrıca yakın çevrede iki sarnıç inşa edilmiştir. Bunlardan biri büyük ölçüde sağlam kalmış, diğeri ise harap durumdadır. Bu durum, kervansarayın su ihtiyacının söz konusu sarnıçlardan karşılandığını göstermektedir.

Kervansarayın inşa tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Kitabesi bulunmamaktadır ve tarihî kaynaklarda adına rastlanmamaktadır. Ancak yapının plan özellikleri ve inşa tekniği, Anadolu Selçuklu dönemi kervansaraylarıyla büyük benzerlik göstermektedir. Özellikle açık ve kapalı bölümlerin eş genişlikte olması, Konya çevresinde görülen 13. yüzyıl başlarına ait Altunapa Han (1201-1202), Kuruçeşme Han (1207-1208), Dokuzun Han (1210), Argıt Han, Belbaşı Han ve diğer bazı Selçuklu hanlarıyla benzerlik taşımaktadır. Bu karşılaştırmalar dikkate alındığında, Suvermez Kervansarayı’nın 12. yüzyıl sonları ile 13. yüzyıl başlarında Anadolu Selçuklu Sultanları döneminde inşa edilmiş olması kuvvetle muhtemeldir.

Planının ve iç düzeninin tam olarak ortaya çıkarılabilmesi için bilimsel bir kazı yapılması gerekmektedir.

✶ Kaynaklar