Gülbahar Hatun Mektebi veya İmaret Mektebi, ilk olarak 1514 yılında Gülbahar Hatun Külliyesi ile birlikte inşa edilmiştir. Külliyenin güneybatısında yer alan mektebin, Osmanlı dönemi kayıtlarına göre kâgir kubbeli ve tek üniteli bir yapı olduğu anlaşılmaktadır. Bu ilk yapı, Osmanlı külliyelerinde sıkça görülen sade planlı, taş malzemeden kubbeli mekteplerin karakteristik özelliklerini yansıtmaktaydı.

Zamanla harap hale gelen bu ilk mektebin yerini, II. Abdülhamid Döneminde (1876–1909) yürütülen modernleşme ve okullaşma politikaları kapsamında 1887 yılında inşa edilen yeni yapı almıştır. Bu dönem mektebi, halk arasında Ülkü İlkokulu olarak da bilinir. Yeni yapı, tip proje kapsamında yapılmış olup yatık “E” biçiminde bir plana sahiptir. Doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen bir blok üzerine oturtulan mektepte, ortada bir giriş çıkıntısı, iki uçta ise kanat çıkmaları bulunmaktadır. Giriş, orta çıkmadan sağlanmaktadır.

Yapı, kesme taş malzeme ile yığma sistemde inşa edilmiştir. İki katlı olan mektebin çatısı kiremitle kaplanmış kırma çatı şeklindedir. Zemin katta idari birimler, hizmet odaları ve sınıflar; üst katta ise tamamen derslikler yer almaktadır. Kat yükseklikleri yaklaşık 3,5 metre olup, iç mekâna ferahlık kazandırmaktadır. Dönemin birçok eğitim yapısında olduğu gibi Gülbaharhatun Mektebi de neoklasik üslup özellikleri taşımaktadır. Bu üslup, özellikle simetrik cephe düzeni, çıkmalı giriş bölümü ve oranlı pencere açıklıklarıyla kendini göstermektedir. Yapı, 1887 yılından 1993 yılına kadar hizmet vermiş, ancak çeşitli nedenlerle o yıl tamamen yıkılmıştır.

✶ Kaynaklar