Zigana Kervansarayı, Trabzon-Gümüşhane hattında, tarihi İpek Yolu güzergahı üzerinde stratejik bir noktada yer almaktadır. Mimari üslubundan XIII. yüzyılda, Anadolu Selçukluları döneminde inşa edildiği anlaşılmakta; ancak bazı kaynaklara göre yapı, Van Beylerbeyi Hüsrev Paşa tarafından yaptırılmış olup Osmanlı dönemine tarihlendirilmektedir.1

Yapı, doğu-batı doğrultusunda 17 × 24 m genişliğinde dikdörtgen bir alana oturmaktadır. Günümüzde hanın girişinin nerede olduğu bilinmemekle birlikte, batı cephesindeki açıklık ve eğim göz önüne alındığında girişin bu cephede yer aldığı kabul edilebilir; yapı üzerinde harap durumu nedeniyle herhangi bir süsleme unsuru tespit edilememektedir.2 Fotoğraflar Prof. Dr. Osman Eravşar’a aittir.

Dikdörtgen planlı yapı, sekiz kalın paye ile üç bölüme ayrılmış olup payeler birbirlerine ve duvarlara yuvarlak kemerlerle bağlanmış, üzerleri çapraz tonozlarla örtülmüştür. İnşasında antik çağdan kalma Zigane Köprüsü’nün taşlarından yararlanıldığı bilinmektedir.3 Kervansaray, yalnızca bir konaklama mekânı olmakla kalmayıp aynı zamanda askerî bir işlev de üstlenmiştir. Hanın günümüzde yalnızca örtülü bölüm duvarlarının ve avlusunun kalıntıları ayakta kalmıştır.4

  1. “Zigana, Limni Gölü ve Tarihi İpek Yolu Gezisi,” Zigana Köyü Çevre Koruma Turizm ve Dayanışma Derneği, erişim tarihi 3 Mayıs 2026, https://www.zigana.org/index.php/2011/10/23/zigana-limni-golu-ve-tarihi-ipek-yolu-gezisi/. ↩︎
  2. Osman Eravşar, Pembe Ayşıl Tükel Yavuz ve Gulam Muhammed Vedat Toprak, Ortaçağda Kuzey Anadolu Kervan Yolları ve Yol Üstü Kuruluşları, TÜBİTAK Araştırma Projesi No. 109K369 (Konya, Kasım 2013). ↩︎
  3. Niyazi Karabulut, “Issız Yolların Hareketli Mekânları: Hanlar,” Gümüşhane’den Haber, erişim tarihi 3 Mayıs 2026, https://gumushanedenhaber.com/issiz-yollarin-hareketli-mekanlari-hanlar/. ↩︎
  4. Katharine Branning, Turkish Han, turkishhan.org, erişim tarihi 3 Mayıs 2026, http://turkishhan.org/zigana.htm. ↩︎
✶ Medya