Tabakhane Camii, üzerindeki kitabesine göre 1584 yılında inşa edilmiş, vakfiye kayıtlarına göre banisi Tavaşi Mahmud Ağa olan bir camidir. Yapı, 1979 yılında yıkılmış ve yerine günümüzdeki betonarme cami yapılmıştır. Bu yıkım sırasında caminin ayakta kalmayı başaran minaresi muhafaza edilmiş ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 6. maddesi gereğince koruma altına alınmıştır. Minare kürsüsünün batı yanına ise kitabe monte edilmiştir. Minare, 2020 yılında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.

Caminin günümüze ulaşan en dikkat çekici tarihî-mimari unsuru minaresidir. Kesme taş malzemeden inşa edilen minare yaklaşık 27 m yüksekliğindedir. Sekizgen kaideli, prizmatik pabuçlu, farisili yapıda çokgen gövdeli, tek şerefeli ve konik külahlıdır. Minare şerefesi, Trabzon camilerinde ortak özellik olarak belirlenen taş süslemenin güzel örneklerinden birini taşır. Şerefe altlığında altı sıra bordür biçiminde taş süsleme bulunur; bu süsleme şerefe korkuluklarında tablalara dönüşerek panolar hâlinde bezenmiştir.

Minarenin bezeme programı ağırlıklı olarak bitkisel motiflerden oluşur. Çokgen gövdenin altlıkla birleştiği noktada yüksek kabartma tekniğiyle oluşturulmuş kaval silme yer alır. Kaval silmeden sonraki ilk bordürde kaş kemer içine alınmış oyma gülbezek motifleri işlenmiştir. Bunun üzerindeki bordürde yine oyma tekniğiyle yapılmış mızrak ucu, testere dişi ya da şevron motifleri bulunur. Bir sonraki bordürde üç profilli düz silme görülür. Ardından hareket unsurunu artıran, yüksek kabartma tekniğinde yapılmış çokgen sarkıtlar yer alır. Sarkıtların üzerinde diğerlerine göre daha yüzeysel işlenmiş zikzak motifi bulunur. Şerefe altlığının son bordüründe dört dilimli rinso sarkıtlı dalgalı perde motifi işlenmiştir. Şerefe korkuluklarında ise aplike tekniğindeki dilimler içine yerleştirilmiş gülbezeklerin işlendiği panolar vardır.

Kitabe:

1- Sahibul hayrat yani bani-i mescid, anın
Ecrin ed’af u muda’af eyleyene Rabbi latif.

2- Eyledi hakka yerinde böyle bir camii bina
Görmedi çeşm-i cihan hem böyle bir arzı nazif.

3- Müminan itsün salat ile selamı haşre dek
Hamdülillah dar-ı Kuran oldı bu cay-ı münif.

4- Hatif-i kudsi anın itmanının tarihini
Didi Hacı Mustafa’nın cami-i cay-ı şerif.

Sene 1060.

Anlamı:

1- Mescidi yaptıran hayır sahibi kişinin latif olan Rab ecrini kat kat artırsın.

2- Hakikaten yerinde böyle bir cami yaptırdı ki dünya gözü hem böyle bir temiz yer görmedi.

3- Müslümanlar mahşere kadar salat ve selam etsinler. Allah’a hamd olsun ki bu yüksek yer Kuran evi oldu.

4- Kudsi alemden bir melek onun tamamlanış tarihini dedi: Hacı Mustafa’nın şerefli yere sahip camii.

Sene 1060 H / 1650 M.

✶ Medya

✶ Kaynaklar